Africa

การสึกกร่อนขนาดมหาศาลในช่วงเวลาหลายปีบนที่ราบสูงเอธิโอเปีย ได้ก่อให้เกิดหนึ่งในภูมิทัศน์ที่ตระการตาที่สุดในโลก ประกอบด้วยยอดเขาหยักเป็นฟันเลื่อย หุบเขาลึก และหน้าผาแหลมคมที่ลึกลงไปราว ๑,๕๐๐ เมตร อุทยานแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ที่หายากมากบางชนิด เช่น บาบูนเชลาดา (Gelada baboon) จิ้งจอกซีเมียน (simien fox) และกวางผาวาเลีย (Walia ibex) สัตว์จำพวกแพะชนิดหนึ่งซึ่งไม่พบในที่อื่นของโลก

หุบเขาอาวาช เป็นที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีดึกดำบรรพ์ที่สำคัญที่สุดกลุ่มหนึ่งของทวีปแอฟริกา หลักฐานที่เก่าแก่ที่สุดที่พบมีอายุอย่างน้อย ๔ ล้านปีมาแล้ว แสดงให้เห็นถึงวิวัฒนาการของมนุษย์ ซึ่งทำให้มีการปรับแนวคิดเกี่ยวกับประวัติศาสตร์มนุษย์ การค้นพบที่น่าตื่นตาตื่นใจที่สุดคือ ในปีคริสต์ศักราช ๑๙๗๔ (พุทธศักราช ๒๕๑๗) เมื่อชิ้นส่วนโครงกระดูก ๕๒ ชิ้น ได้นำมาประกอบกันขึ้นเป็นลูซี (Lucy) ที่มีชื่อเสียง

ติยา เป็นหนึ่งในแหล่งโบราณคดีที่สำคัญที่สุดในจำนวนโบราณคดีราว ๑๖๐ แหล่ง ที่พบในแคว้นซอดโด (Soddo region) ทางใต้ของแอดดิส อบาบา (Addis Ababa) ในพื้นที่มีโบราณสถาน ๓๖ แห่ง ประกอบด้วยแท่งหินแกะสลักที่เป็นภาพสัญลักษณ์ ๓๒ แท่ง สัญลักษณ์ส่วนใหญ่ยากที่จะตีความ แท่งหินดังกล่าวเป็นหลักฐานของอารยธรรมเอธิโอเปียโบราณ ซึ่งยังไม่มีการกำหนดอายุที่แน่นอน

ซากปรักหักพังของเมืองโบราณอักซุม พบใกล้ชายแดนทางเหนือของเอธิโอเปีย เป็นตำแหน่งใจกลางเอธิโอเปียโบราณ เมื่ออาณาจักรอักซุมเป็นรัฐที่มีอิทธิพลสูงสุดระหว่างจักรวรรดิโรมันตะวันออกและเปอร์เซีย ซากโบราณสถานอันใหญ่โตอายุสมัยตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑-๑๓ (พุทธศตวรรษที่ ๖-๑๘) ประกอบด้วยโอเบลิสก์ (แท่งหินกรวยสี่เหลี่ยม หัวเป็นรูปปิรามิด) ทำจากหินแท่งเดียว แผ่นหินสลักขนาดยักษ์ สุสานหลวง และซากปราสาทโบราณ หลังจากความเสื่อมทางการเมืองในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๐ (พุทธศตวรรษที่ ๑๕) จักรพรรดิเอธิโอเปียยังคงทำพิธีราชาภิเษกในอักซุม

หุบเขาโอโมตอนล่าง เป็นพื้นที่ก่อนประวัติศาสตร์ใกล้ทะเลสาบเทอร์คานา (Lake Turkana) มีชื่อเสียงไปทั่วโลกด้วยการค้นพบซากดึกดำบรรพ์หลายซากที่แหล่งนี้ โดยเฉพาะโฮโมกราซิลิส (Homo gracilis) มีความสำคัญขั้นพื้นฐานในการศึกษาวิวัฒนาการของมนุษย์

โบสถ์ยุคกลางสกัดจากหินก้อนเดียวเข้าไปเป็นถ้ำ ๑๑ แห่ง ยุค“เยรูซาเล็มใหม่” (New Jerusalem) คริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘) ตั้งอยู่ในเขตภูเขาใจกลางเอธิโอเปีย ใกล้หมู่บ้านพื้นถิ่นที่มีบ้านรูปวงกลม ลาลีเบลาเป็นสถานที่สำคัญในคริสตศาสนาของเอธิโอเปีย และยังคงเป็นสถานที่แสวงบุญและเป็นที่ศรัทธาเลื่อมใสมาจนปัจจุบัน

ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖-๑๗ (พุทธศตวรรษที่ ๒๑-๒๒) เมืองป้อมปราการฟาซิลเก็บบิ เป็นที่ประทับของจักรพรรดิฟาซิลิดิส (Fasilides) แห่งเอธิโอเปียและผู้สืบทอดราชบัลลังก์องค์ต่อ ๆ มา ตัวเมืองล้อมรอบด้วยกำแพงยาว ๙๐๐ เมตร ภายในมีพระราชวัง โบสถ์ อาราม อาคารราชการและเอกชนที่ได้รับอิทธิพลฮินดูและอาหรับ ต่อมามีการเปลี่ยนรูปแบบเป็นแบบบาโรคที่เข้ามาสู่กอนดาร์โดยนักสอนศาสนานิกายเยซูอิต

เขตสงวนนกแห่งชาติดจูดจ์ อยู่ในดินดอนสามเหลี่ยมแม่น้ำเซเนกัล ลักษณะเป็นพื้นที่ชุ่มน้ำ ครอบคลุมพื้นที่ ๑๖,๐๐๐ เฮคแตร์ ประกอบด้วยทะเลสาบขนาดใหญ่ ล้อมรอบด้วยธารน้ำ สระ และน้ำขัง เป็นเขตที่อยู่อาศัยที่มีชีวิตแต่เปราะบางสำหรับนกราว ๑.๕ ล้านตัว เช่น นกเพลิแกนขาว (white pelican) นกกระสาแดง (purple heron) นกปากช้อนแอฟริกา (African spoonbill) นกยางโทนใหญ่ (great egret) และนกกาน้ำ (cormorant)

เกาะกอเฮ อยู่นอกชายฝั่งเซเนกัลตรงข้ามกับดาการ์ (Dakar) จากคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕-๑๙ (พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๔) เกาะนี้เป็นศูนย์กลางการค้าทาสที่ใหญ่ที่สุดของชายฝั่งแอฟริกัน ปกครองโดยพวกโปรตุเกส ดัทช์ อังกฤษ และฝรั่งเศสตามลำดับ สถาปัตยกรรมมีลักษณะเด่นที่ความขัดแย้งระหว่างย่านที่อยู่อาศัยของทาสที่มีบรรยากาศหดหู่ กับบ้านที่สวยงามของนักค้าทาส ปัจจุบันแหล่งมรดกโลกนี้ยังคงเตือนใจให้ระลึกถึงการใช้ประโยชน์จากมนุษย์และเป็นสถานที่สำหรับการปรองดอง

ซากปรักหักพังของสถานีการค้าที่มีป้อมปราการ ก่อตั้งระหว่างคริสต์ศักราช ๑๔๘๒-๑๗๘๖ (พุทธศักราช ๒๐๒๕-๒๓๒๙) ยังสามารถพบได้ตามแนวชายฝั่งกานา ระหว่างเคตา (Keta) และเบยิน (Beyin) สถานีการค้าดังกล่าวเป็นตัวเชื่อมในเส้นทางการค้าที่ก่อตั้งโดยชาวโปรตุเกสในหลายพื้นที่ของโลก ในยุคของการสำรวจทางทะเลอันยิ่งใหญ่ของโปรตุเกส

อาคารเหล่านี้อยู่ทางตะวันออกเฉียงเหนือของคูมาซี (Kumasi) เป็นสิ่งสุดท้ายที่เหลืออยู่ของอารยธรรมอซันเตที่ยิ่งใหญ่ ซึ่งรุ่งเรืองอย่างมากในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ (พุทธศตวรรษที่ ๒๓) เนื่องจากบ้านที่อยู่อาศัยสร้างด้วยดิน ไม้ และฟาง จึงมีความเปราะบางต่อการโจมตีของกาลเวลาและดินฟ้าอากาศ

การรวมตัวกันของกลุ่มสัตว์ป่าอย่างถาวรพบได้ในหลุมขนาดยักษ์และสมบูรณ์ของโงรองโกโร ในบริเวณใกล้เคียงสามารถมองเห็นหลุมเอมปากาไอ (crater of Empakaai) ที่กลายเป็นทะเลสาบลึก และภูเขาไฟมีพลังโอลดอนโยเลงกา (Oldonyo Lenga) การขุดค้นที่ช่องแคบโอลดูไว (Olduvai Gorge) ที่ไม่ไกลจากแหล่งมากนัก ได้พบหนึ่งในบรรพบุรุษที่เก่าแก่ของเราคือโฮโมฮาบิลิส (Homo habilis) แหล่งไลโตลี (Laitoli) ซึ่งอยู่ในพื้นที่นี้เช่นกัน เป็นหนึ่งในแหล่งรอยเท้า      ฮอมินิด (hominid) ยุคแรก ๆ มีอายุถึง ๓.๖ ล้านปีมาแล้ว

อุทยานแห่งชาติวีรุงกา (ครอบคลุมพื้นที่ ๗๙๐,๐๐๐ เฮคแตร์) ประกอบด้วยความหลากหลายของแหล่งที่อยู่อาศัยอันโดดเด่น จากที่ลุ่มหนองและสเต็ปป์ (steppe) จนถึงทุ่งหิมะในรเว็นโซรี (Rwenzori) ที่ความสูงกว่า ๕,๐๐๐ เมตร และจากทุ่งลาวาจนถึงซาวันนาห์บนไหล่ภูเขาไฟ กอริลลาภูเขาสามารถพบได้ในอุทยาน ฮิปโปโปเตมัสราว ๒๐,๐๐๐ ตัวอาศัยอยู่ในแม่น้ำ และนกจากไซบีเรียมาพักช่วงฤดูหนาวในอุทยานนี้

ดเจนเน เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์มาตั้งแต่ ๒๕๐ ปีก่อนคริสต์ศักราช (๒๙๓ ปีก่อนพุทธศักราช) ต่อมาได้กลายเป็นศูนย์กลางและจุดเชื่อมต่อสำคัญในการค้าทองข้ามทะเลทรายซะฮาราในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑) เมืองนี้เป็นหนึ่งในศูนย์กลางการเผยแผ่ศาสนาอิสลาม บ้านพื้นถิ่น ซึ่งยังคงเหลืออยู่เกือบ ๒,๐๐๐ หลัง สร้างบนเนินเขา (โตแกวร์ toguere) เพื่อให้พ้นจากน้ำท่วมในฤดูน้ำหลาก

ที่ตั้งของมหาวิทยาลัยกุรอานซังกอร์ (Koranic Sankore University) และมาดราซา (madrasa โรงเรียนสอนศาสนาอิสลาม) ทิมบัคทูเป็นเมืองหลวงทางภูมิปัญญาและทางจิตวิญญาณ และเป็นศูนย์กลางการเผยแผ่ศาสนาอิสลามไปทั่วแอฟริกาในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑) มัสยิดใหญ่ ๓ แห่งได้แก่ ดจินกาเรย์เบอร์ (Djingareyber) ซังกอร์ (Sankore) และซีดียายา (Sidi Yahia) เป็นหลักฐานของยุคทองของทิมบัคทู

ทุ่งหญ้าซาวันนาห์ (savannah) และป่าอันกว้างใหญ่ของอุทยานแห่งนี้ แทรกด้วยป่าที่วางตัวตามฝั่งน้ำและที่ลุ่มหนอง เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ ได้แก่ ช้าง ยีราฟ ฮิปโปโปเตมัส และที่สำคัญที่สุดคือ แรดขาว ถึงแม้ว่าจะมีขนาดใหญ่กว่าแรดดำมาก แรดเหล่านี้ก็ไม่เป็นอันตราย และมีจำนวนเหลืออยู่เพียง ๓๐ ตัวเท่านั้น

พื้นที่อันกว้างใหญ่ของป่าเขตร้อนดั้งเดิมซึ่งมีภูเขาไฟที่ดับแล้วตระหง่านอยู่ ๒ ลูก คือ ภูเขาไฟคาฮูซี และภูเขาไฟบิเอกา อุดมสมบูรณ์ด้วยสัตว์หลากหลายชนิด โดยมีกอริลลาหนึ่งในกลุ่มสุดท้ายของกอริลลาในที่ราบต่ำตะวันออก (เกราเอรี graueri) ซึ่งมีจำนวนเพียง ๒๕๐ ตัว อาศัยอยู่ที่ระดับความสูง ๒,๑๐๐-๒,๔๐๐ เมตรเหนือระดับน้ำทะเล

ซากปรักหักพังของเมืองท่าแอฟริกันตะวันออกที่ยิ่งใหญ่ ๒ เมือง ที่ได้รับความชื่นชมจากนักสำรวจชาวยุโรป ตั้งอยู่บนเกาะเล็ก ๆ ๒ เกาะใกล้ชายฝั่ง จากคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๑) พ่อค้าเมืองคิลวาค้าขายทอง ไข่มุก น้ำหอม เครื่องถ้วยชามของอาหรับ เครื่องปั้นดินเผาเปอร์เซีย และพอร์ซเลนของจีน การค้าส่วนใหญ่ในมหาสมุทรอินเดียผ่านมือพ่อค้าเหล่านี้

ตั้งอยู่ในพื้นที่ซึ่งมีน้ำอุดมสมบูรณ์ตามแนวฝั่งแม่น้ำแกมเบีย (Gambia river) แถบป่า และซาวันนาห์ (savannah) ของอุทยานแห่งชาตินิโอโคโล-โคบา อุดมไปด้วยสัตว์ อาทิ ดาร์บีอีแลนด์ (Derby eland สัตว์จำพวกแอนทีโลปที่ใหญ่ที่สุด) ชิมแปนซี สิงโต เสือดาว (leopard) และประชากรช้างจำนวนมาก รวมทั้งนก สัตว์เลื้อยคลาน และสัตว์ครึ่งบกครึ่งน้ำ

ตั้งอยู่ที่เขตแดนระหว่างประเทศกินี ไลบีเรีย และโกตดิวัวร์ ภูเขานิมบาตั้งอยู่เหนือซาวันนาห์ (savannah) ไหล่เขาปกคลุมด้วยป่าทึบ ที่เชิงเขาเป็นทุ่งหญ้า แหล่งมรดกโลกนี้มีความอุดมของพืชและสัตว์ มีสปีชีส์เฉพาะถิ่น เช่น วิวิพารัส โทด (Viviparous toad) และชิมแปนซีที่ใช้หินเป็นเครื่องมือ

ทุ่งกว้างของเซอเรงเกติประกอบด้วยซาวันนาห์ (savannah) ๑.๕ ล้านเฮคแตร์ การอพยพประจำปีของเหล่าสัตว์กินพืช (วิลเดอบีสต์ (wildebeest) ละมั่ง (gazelle) และม้าลาย) ฝูงใหญ่ไปยังหนองน้ำถาวร ติดตามด้วยเหล่าสัตว์ผู้ล่า เป็นหนึ่งในเหตุการณ์ทางธรรมชาติที่น่าตื่นตาตื่นใจที่สุดในโลก

เมืองหินซานซิบาร์ เป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมของเมืองการค้าชายฝั่งของสวาฮิลี (Swahili) ในแอฟริกาตะวันออก เมืองนี้ยังคงรักษาเนื้อเมืองและภูมิทัศน์เมืองไว้อย่างเกือบจะไม่เปลี่ยนแปลง และยังมีอาคารที่งดงามหลายหลังที่สะท้อนวัฒนธรรมเฉพาะตัวของเมือง ซึ่งได้นำองค์ประกอบที่แตกต่างของวัฒนธรรมแอฟริกา อาหรับ อินเดีย และยุโรป มารวมเข้าด้วยกันและทำให้เป็นอันหนึ่งอันเดียวกัน

เกาะวงแหวนปะการังนี้ประกอบด้วยเกาะปะการังใหญ่ ๔ เกาะล้อมรอบอ่าวตื้น ๆ กลุ่มเกาะนี้ล้อมรอบด้วยแนวปะการังอีกชั้นหนึ่ง เนื่องจากการเข้าถึงที่ยากลำบากและความโดดเดี่ยวของเกาะอัลดาบรา จึงได้รับการปกป้องจากอิทธิพลของมนุษย์และยังคงรักษาเต่ายักษ์จำนวนราว ๑๕๒,๐๐๐ ตัวไว้ได้ ซึ่งเป็นประชากรกลุ่มใหญ่ที่สุดในโลกของสัตว์ประเภทนี้

อุทยานแห่งนี้เป็นหนึ่งในป่าเขตร้อนดั้งเดิม (primary tropical forest) ที่สำคัญไม่กี่แห่งที่เหลืออยู่ในแอฟริกาตะวันตก ความอุดมของพืชพรรณธรรมชาติและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ถูกคุกคาม เช่น ฮิปโปโปเตมัสแคระ (pigmy hippopotamus) และลิง ๑๑ สปีชีส์ มีความน่าสนใจทางวิทยาศาสตร์อย่างมาก

ช้าง แรดดำ ชีตาห์ ยีราฟ ฮิปโปโปเตมัส และจระเข้จำนวนมาก อาศัยอยู่ในพื้นที่ปลอดภัยอันกว้างใหญ่นี้ ซึ่งครอบคลุม ๕๐,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร และกล่าวได้ว่าไม่ถูกรบกวนจากมนุษย์ อุทยานนี้มีเขตพืชพรรณหลายเขตตั้งแต่ไม้พุ่มหนาทึบจนถึงทุ่งหญ้าเปิดโล่งแทรกด้วยป่า

อุทยานแห่งนี้เป็นหนึ่งในเขตอนุรักษ์ที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกาตะวันตก มีจุดเด่นที่ความหลากหลายอย่างมากของพืช เนื่องจากมีแม่น้ำโกโมเอไหลผ่านจึงมีพืชที่ปกติจะพบทางตอนใต้ลงไปกว่านี้มาก เช่น ไม้พุ่มซาวันนาห์ (savannah) และป่าฝนหนาทึบที่ปรากฏอยู่เป็นหย่อม ๆ

เขตอนุรักษ์นี้อยู่ที่ใจกลางของเกาะเล็ก ๆ ชื่อเกาะพราสลิน (Praslin) มีร่องรอยของป่าต้นปาล์มธรรมชาติที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เกือบจะอยู่ในสภาพดั้งเดิม โกโกเดอแมร์ (coco de mer) ที่มีชื่อเสียงจากต้นปาล์มซึ่งครั้งหนึ่งเชื่อกันว่าเติบโตขึ้นในความลึกของทะเล เป็นเมล็ดที่ใหญ่ที่สุดในอาณาจักรพืช

อุทยานแห่งชาติซาลองกาเป็นเขตอนุรักษ์ป่าฝนเขตร้อนที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกา ตั้งอยู่ที่ใจกลางลุ่มแม่น้ำคองโก อุทยานนี้ตั้งอยู่โดดเดี่ยวและสามารถเข้าถึงได้ทางน้ำเท่านั้น เป็นที่อยู่อาศัยของสปีชีส์เฉพาะถิ่นที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์หลายสปีชีส์ เช่น ชิมแปนซีแคระ นกยูงคองโก ช้างป่า และจระเข้แอฟริกันปากเรียว หรือจระเข้ “เทียม” (African slender-snouted หรือ ‘false’ crocodile)

มรดกโลกแหล่งนี้อยู่ที่ปลายสุดของทะเลสาบมาลาวีอันกว้างใหญ่ มีน้ำที่ใสสะอาด ฉากหลังเป็นภูเขา อุทยานแห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของปลาหลายร้อยสปีชีส์ เกือบทุกสปีชีส์เป็นปลาเฉพาะถิ่น ความสำคัญของพื้นที่ต่อการศึกษาวิวัฒนาการ เปรียบได้กับการศึกษานกฟินช์ (finch) ของหมู่เกาะกาลาปากอส

บนฝั่งแม่น้ำแซมเบซี (Zambezi) หน้าผาอันยิ่งใหญ่ตระหง่านอยู่เหนือลำน้ำและที่ราบน้ำท่วมถึง พื้นที่นี้เป็นที่อยู่อาศัยของสัตว์ป่าจำนวนมาก รวมทั้งช้าง ควาย เสือดาว (leopard) และชีตาห์ (Cheetah) จระเข้ไนล์ (Nile crocodile) กลุ่มสำคัญก็สามารถพบได้ที่นี่

พื้นที่นี้มีภูมิประเทศหินที่เด่นชัดที่โผล่ขึ้นมาเหนือชั้นหินแกรนิตที่ปกคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของซิมบับเว หินก้อนใหญ่เป็นที่กำบังธรรมชาติ และเกี่ยวข้องกับการอยู่อาศัยของมนุษย์จากยุคหินตอนต้นจนถึงยุคประวัติศาสตร์ตอนต้น และมีการอยู่อาศัยของมนุษย์เป็นระยะ ๆ หลังจากนั้น นอกจากนี้ยังมีภาพเขียนบนผนังหินที่โดดเด่น เนินเขามาโตโบ ยังคงเป็นจุดสนใจสำคัญของชุมชนพื้นถิ่น ซึ่งยังใช้เทวาลัยและสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่มีความสัมพันธ์ใกล้ชิดกับกิจกรรมทางประเพณี สังคม และเศรษฐกิจ

ตั้งแต่ปีคริสต์ศักราช ๑๖๒๕-๑๙๐๐ (พุทธศักราช ๒๑๖๘-๒๔๔๓) มีกษัตริย์ ๑๒ พระองค์ได้สืบทอดการปกครองอาณาจักรอโบมีที่ทรงอิทธิพล โดยกษัตริย์ทุกพระองค์ยกเว้นพระเจ้าอกาบา (King Akaba) ซึ่งมีที่ประทับแยกออกไปต่างหาก ล้วนแล้วแต่มีพระราชวังที่สร้างขึ้นภายในพื้นที่เดียวกัน ล้อมรอบด้วยกำแพงทำด้วยค็อบ (วัสดุก่อสร้างประกอบด้วยดินเหนียว ฟาง ทราย และน้ำ) ซึ่งมีลักษณะเหมือนกับพระราชวังก่อน ๆ ในแง่ของการใช้พื้นที่และวัสดุที่ใช้ พระราชวังแห่งนี้จึงเปรียบเหมือนเป็นสัญลักษณ์ของอาณาจักรอโบมีที่สูญสลายไปแล้ว

โบราณสถานเกรทซิมบับเว นครหลวงของราชินีแห่งชีบา (Queen of Sheba) ตามตำนานเก่าแก่ เป็นหลักฐานที่หาที่อื่นไม่ได้ของอารยธรรมบันตู (Bantu civilization) ของชนเผ่าโชนา (Shona) ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๑-๑๕ (พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๒๐) ตัวเมืองครอบคลุมพื้นที่เกือบ ๘๐ เฮคแตร์ เป็นศูนย์กลางการค้าสำคัญ และมีชื่อเสียงตั้งแต่ยุคกลางเป็นต้นมา

คามี ซึ่งพัฒนาขึ้นหลังจากนครหลวงเกรทซิมบับเวถูกทิ้งร้างไปในกลางคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (ต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๒) มีความน่าสนใจอย่างยิ่งในทางโบราณคดี การค้นพบโบราณวัตถุจากยุโรปและจีน แสดงว่าคามีเป็นศูนย์กลางการค้าสำคัญอยู่เป็นเวลายาวนาน

ที่ระดับ ๕,๘๙๕ เมตร คีรีมันจาโรเป็นจุดสูงสุดของแอฟริกา ภูเขาไฟลูกนี้ตั้งอยู่อย่างสง่างามในความโดดเดี่ยวเหนือท้องทุ่งเบื้องล่าง มียอดเขาปกคลุมด้วยหิมะ ตระหง่านอยู่เหนือซาวันนาห์ (savannah) ภูเขานี้ล้อมรอบด้วยป่าบนภูเขา มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมหลายชนิด ซึ่งสัตว์จำนวนมากเป็นสัตว์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์อาศัยอยู่ในอุทยาน

มรดกโลกแหล่งนี้เป็นหนึ่งในป่าฝนที่ใหญ่ที่สุดและได้รับการอนุรักษ์อย่างดีที่สุดในแอฟริกา ๙๐ เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ยังไม่ถูกรบกวน เขตอนุรักษ์นี้มีแม่น้ำดจาล้อมเป็นขอบเขตธรรมชาติอยู่เกือบจะโดยรอบ ความพิเศษของพื้นที่นี้ ได้แก่ ความหลากหลายทางชีวภาพและสัตว์จำพวกลิงหลายสายพันธุ์ ในเขตอนุรักษ์นี้มีสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม ๑๐๗ สปีชีส์ ในจำนวนนี้มี ๕ สปีชีส์ที่อยู่ในภาวะถูกคุกคาม

ความสำคัญของอุทยานแห่งนี้ได้แก่ ความอุดมของพืชพรรณและสัตว์ ทุ่งหญ้าซาวันนาห์ (savannah) อันกว้างใหญ่เป็นที่อยู่อาศัยของสปีชีส์อันหลากหลาย ได้แก่ แรดดำ ช้าง ชีตาห์ (cheetah) สุนัขป่า (wild dog) ละมั่งหน้าแดง (red-fronted gazelle) และควาย ขณะที่นกน้ำหลายชนิดพบได้บริเวณที่ราบน้ำท่วมถึง (floodplains) ทางเหนือของพื้นที่

ตั้งอยู่ในกลุ่มเนินเขาหินแกรนิตที่ปกคลุมด้วยป่า พื้นที่ทั้งหมด ๑๒๖.๔ ตารางกิโลเมตร บนที่ราบสูงของมาลาวีกลาง กลุ่มศิลปะ ๑๒๗ กลุ่มในพื้นที่นี้มีกลุ่มศิลปะบนหินที่หนาแน่นที่สุดในแอฟริกากลาง รวมทั้งภาพเขียนโดยชนเผ่าล่าสัตว์-เก็บของป่าบาทวา (Ba Twa) ซึ่งอยู่อาศัยในดินแดนแถบนี้ตั้งแต่ยุคหินตอนปลาย เผ่าเกษตรกรรมเชวา (Chewa) ผู้ซึ่งมีบรรพบุรุษอยู่อาศัยที่นี่ตั้งแต่ยุคเหล็กตอนปลาย ได้เขียนภาพบนหินจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ (พุทธศตวรรษที่ ๒๕) สัญลักษณ์ต่าง ๆ ในภาพเขียนเกี่ยวข้องอย่างมากกับผู้หญิง ยังมีความหมายทางวัฒนธรรมต่อชาวเชวา และแหล่งต่าง ๆ ยังคงมีความสัมพันธ์ในทางปฏิบัติกับพิธีการและพิธีกรรม

เขตอนุรักษ์ธรรมชาติอย่างเข้มงวดทซิงีเดเบมาราฮา ประกอบด้วยภูมิทัศน์แบบคาร์ซท์ (karstic landscape-คาร์ซท์ คือภูมิประเทศที่ประกอบด้วยชั้นหินที่ละลายน้ำได้ โพรง ถ้ำ และธารน้ำใต้ดิน) และที่สูงที่เป็นหินปูน ก่อให้เกิดยอดเขา “ทซิงงี” และ “ป่า” ของยอดหินปูนแหลมที่น่าประทับใจ แม่น้ำเมนัมโบโล (Menambolo river) ที่ตระการตา ระลอกเนินเขาและยอดเขาสูง ป่าที่ไม่ถูกรบกวน ทะเลสาบ และหนองโกงกาง เป็นที่อยู่อาศัยของตัวลีเมอร์ (lemurs สัตว์จำพวกลิงลม) และนกหายากที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์

น้ำตกกลุ่มนี้เป็นหนึ่งในน้ำตกที่ตระการตาที่สุดในโลก แม่น้ำแซมเบซี (Zambezi River) ซึ่งมีความกว้างกว่า ๒ กิโลเมตรที่จุดนี้ ทุ่มตัวลงด้วยเสียงอันกึกก้องลงไปตามช่องแคบหินบะซอลต์ ก่อให้เกิดหมอกเหลือบรุ้งที่เห็นได้จากระยะทางไกลออกไปกว่า ๒๐ กิโลเมตร

บันดิอาการาเป็นภูมิทัศน์ที่โดดเด่นของหน้าผาและที่ราบสูงดินทราย ประกอบด้วยสถาปัตยกรรมที่งดงาม (บ้าน ยุ้งฉาง ที่บูชา วิหารและโตกูนา (Togu Na) หรือสถานที่พบปะของชุมชน) ประเพณีทางสังคมที่เก่าแก่ยังดำรงอยู่ในดินแดนนี้ (หน้ากาก งานเลี้ยง พิธีกรรม และพิธีการต่าง ๆ รวมถึงการบูชาบรรพบุรุษ) ความน่าสนใจทางธรณีวิทยา โบราณคดี และชาติพันธุ์วิทยา ผนวกกับภูมิทัศน์ทำให้ที่ราบสูงบันดิอาการาเป็นหนึ่งในแหล่งที่น่าประทับใจที่สุดของแอฟริกาตะวันตก

แหล่งนี้เป็นพื้นที่อนุรักษ์ที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกา ครอบคลุมพื้นที่ราว ๗.๗ ล้านเฮคแตร์ ถึงแม้พื้นที่คุ้มครองจะคิดเป็นเพียงหนึ่งในหกของพื้นที่ทั้งหมด แต่ก็ได้รวมเอามวลหินภูเขาไฟของไอร์ เขตซาเฮเลียนขนาดเล็ก (Sahelian ภูมิประเทศ ภูมิอากาศแบบซาเฮล รอยต่อระหว่างทะเลทรายซะฮารากับซาวันนาห์) มีความโดดเดี่ยวดังที่เห็นได้จากสภาพภูมิอากาศ พืช และสัตว์ ตั้งอยู่ในทะเลทรายซะฮาราของเตเนเร เขตอนุรักษ์นี้มีความโดดเด่นของภูมิทัศน์ที่หลากหลาย สปีชีส์พืช และสัตว์ป่า

เกาะนี้เป็นที่ตั้งของเมืองป้อมปราการโมซัมบิก เดิมเป็นสถานีการค้าของโปรตุเกสในเส้นทางสู่อินเดีย ความน่าสนใจในแง่ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันของสถาปัตยกรรม อยู่ที่ความต่อเนื่องของการใช้เทคนิคการก่อสร้างแบบเดียวกัน วัสดุแบบเดียวกัน (หินหรือมาคูติ (macuti วัสดุก่อสร้างชนิดหนึ่ง)) และหลักการตกแต่งที่เริ่มมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๑)

อุทยานนี้อยู่ในยูกันดาตะวันตกเฉียงใต้ ที่รอยต่อของป่าที่ราบกับป่าภูเขา พื้นที่ ๓๒,๐๐๐ เฮคแตร์ และเป็นที่รู้จักด้วยความหลากหลายทางชีวภาพ ประกอบด้วยไม้ยืนต้นมากกว่า ๑๖๐ สปีชีส์ เฟิร์นมากกว่า ๑๐๐ สปีชีส์ นก และผีเสื้อหลายชนิดสามารถพบได้ที่นี่ รวมถึงสปีชีส์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ เช่น กอริลลาภูเขา

อุทยานแห่งชาติภูเขารเว็นโซรี ครอบคลุมพื้นที่เกือบ ๑๐๐,๐๐๐ เฮคแตร์ในยูกันดาตะวันตก ประกอบด้วยพื้นที่ส่วนใหญ่ของเทือกเขารเว็นโซรี ซึ่งมียอดเขาที่สูงเป็นอันดับ ๓ ของแอฟริกาคือภูเขามาเกริตา (Mount Margherita ความสูง ๕,๑๐๙ เมตร) รวมอยู่ด้วย ธารน้ำแข็ง น้ำตก และทะเลสาบของเขตนี้ทำให้เป็นหนึ่งในพื้นที่แบบอัลไพน์ (alpine) ที่สวยงามที่สุดในแอฟริกา อุทยานนี้มีที่อยู่อาศัยตามธรรมชาติของสปีชีส์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์หลายสปีชีส์ และมีพืชพรรณที่อุดม ซึ่งหนึ่งในสปีชีส์ต่าง ๆ คือต้นเฮทเธอร์ยักษ์ (giant heather)

เขตอนุรักษ์สัตว์ป่าโอกาปิ ครอบคลุมพื้นที่ราวหนึ่งในห้าของป่าอิตูริ (Ituri forest) ทางตะวันออกเฉียงเหนือของสาธารณรัฐคองโก ลุ่มแม่น้ำคองโกซึ่งเป็นที่ตั้งของป่าและเขตอนุรักษ์นี้เป็นหนึ่งในระบบระบายน้ำที่ใหญ่ที่สุดในทวีปแอฟริกา ในเขตอนุรักษ์มีสัตว์จำพวกลิงและนกที่ถูกคุกคาม และมีตัวโอกาปิ (okapi) ๕,๐๐๐ ตัวจากทั้งหมดที่มีอยู่ประมาณ ๓๐,๐๐๐ ตัว อาศัยอยู่ตามธรรมชาติ นอกจากนี้ยังมีทิวทัศน์ที่งดงาม ประกอบด้วยน้ำตกตามลำน้ำอิตูริและเอปูลู (Epulu) และเป็นที่อยู่อาศัยของชนเผ่าปิกมี (pygmy) ที่ใช้ชีวิตแบบเร่ร่อน ๒ เผ่าคือเผ่านักล่าสัตว์มบูติ (Mbuti) และเอเฟ (Efe)

พื้นที่ของอุทยานแห่งชาติ “ดับเบิลยู” ส่วนที่อยู่ในไนเจอร์ อยู่ในพื้นที่เปลี่ยนผ่านระหว่างซาวันนาห์ (savannah) กับพื้นที่ป่า และเป็นตัวแทนระบบนิเวศสำคัญที่เป็นเอกลักษณ์ของป่าแอฟฟริกันตะวันตก/ เขตภูมิชีวภาพซาวันนาห์ (West African Woodlands/ Savannah biogeographical Province) แหล่งมรดกโลกนี้สะท้อนการปฏิสัมพันธ์ระหว่างทรัพยากรธรรมชาติ และมนุษย์ตั้งแต่ยุคหินใหม่ และแสดงวิวัฒนาการของความหลากหลายทางชีวภาพในเขตนี้

เกาะเจมส์และพื้นที่เกี่ยวเนื่อง เป็นประจักษ์พยานของช่วงสมัยและแง่มุมสำคัญของการพบกันระหว่างแอฟริกากับยุโรปตามแนวแม่น้ำแกมเบีย (River Gambia) การแผ่ขยายที่ต่อเนื่องจากยุคก่อนอาณานิคม และก่อนการค้าทาสไปจนยุคประกาศอิสรภาพ แหล่งนี้มีความสำคัญเป็นพิเศษด้วยความเชื่อมโยงกันระหว่างการเริ่มต้นค้าทาสกับการเลิกกิจกรรมดังกล่าว และยังเป็นข้อมูลของการเข้าถึงภายในทวีปแอฟริกายุคต้น

ภูเขาเคนยา ยอดเขาที่สูงเป็นอันดับสองในแอฟริกา ความสูง ๕,๑๙๙ เมตร เป็นภูเขาไฟที่ดับแล้ว ซึ่งในช่วงที่ยังมีพลังอยู่ (๓.๑-๒.๖ ล้านปีมาแล้ว) น่าจะสูงถึง ๖,๕๐๐ เมตร มีธารน้ำแข็งหลงเหลืออยู่ ๑๒ สายบนเขา ซึ่งล้วนแต่กำลังถดถอยอย่างรวดเร็ว ยอดภูเขาระดับรองลงมา ๔ ยอด ที่ปลายของหุบเขาน้ำแข็งรูปตัวยู (U-shaped) ประกอบด้วยยอดเขาขรุขระปกคลุมด้วยน้ำแข็ง และไหล่เขาช่วงกลางปกคลุมด้วยป่า ภูเขาเคนยาเป็นหนึ่งในภูมิทัศน์ที่น่าประทับใจที่สุดในแอฟริกาตะวันออก วิวัฒนาการและนิเวศวิทยาของพืชพรรณแอฟโร-อัลไพน์ (afro-alpine flora) ยังเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของกระบวนการทางนิเวศวิทยา

ทะเลสาบเทอร์คานา เป็นทะเลสาบที่น้ำเค็มที่สุดในหมู่ทะเลสาบขนาดใหญ่ของแอฟริกา เป็นห้องทดลองที่โดดเด่นสำหรับการศึกษาชุมชนพืชและสัตว์ อุทยานแห่งชาติ ๓ แห่ง เป็นจุดแวะพักของนกน้ำอพยพ และเป็นแหล่งผสมพันธุ์ของจระเข้ไนล์ (Nile crocodile) ฮิปโปโปเตมัสและงูพิษหลายชนิด หินตะกอนคูบี ฟอรา (Koobi Fora deposits) เป็นพื้นที่ที่มีซากดึกดำบรรพ์ของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม หอยและสัตว์อื่น ๆ ที่เป็นประโยชน์ ทำให้เข้าใจสภาพแวดล้อมดึกดำบรรพ์มากกว่าพื้นที่อื่นในทวีปนี้

กระบวนการฟลูเวียล (fluvial เกี่ยวกับแม่น้ำหรือธารน้ำ) ทะเล (marine) และอีโอเลียน (aeolian เกี่ยวกับลม) ในแหล่งนี้ได้ก่อให้เกิดรูปแบบภูมิประเทศที่หลากหลาย ประกอบด้วย แนวปะการัง หาดทรายยาว สันทรายชายฝั่ง ระบบทะเลสาบ และพื้นที่ชุ่มน้ำที่เต็มไปด้วยต้นอ้อ (reed) และปาปิรัส (papyrus) ปฏิกิริยาระหว่างความหลากหลายของสภาพแวดล้อมในอุทยาน กับน้ำท่วมใหญ่และพายุชายฝั่ง และตำแหน่งที่ตั้งทางภูมิศาสตร์ที่เป็นจุดเปลี่ยนผ่านระหว่างพื้นที่ใกล้เขตร้อน (subtropical) กับเขตร้อน (tropical) ของแอฟริกา ยังผลให้เกิดความหลากหลายของสปีชีส์ และการเกิดสปีชีส์ใหม่ที่ยังดำเนินไป ภูมิประเทศและแหล่งที่อยู่อาศัยที่ผสมปนกันก่อให้เกิดทิวทัศน์ที่ตระการตา แหล่งนี้มีที่อยู่อาศัยที่จำเป็นสำหรับสปีชีส์ต่าง ๆ ทั้งสิ่งแวดล้อมแบบทะเล พื้นที่ชุ่มน้ำ และซาวันนาห์ (savannah) ของแอฟริกา

แหล่งกระโหลกทอง (Taung Skull Fossil Site) ส่วนที่ต่อขยายมาจากแหล่งมรดกโลกที่ได้ขึ้นทะเบียนไว้ในปีคริสต์ศักราช ๑๙๙๙ (พุทธศักราช ๒๕๔๒) ในปีคริสต์ศักราช ๑๙๒๔ (พุทธศักราช ๒๔๖๗) ได้มีการค้นพบกระโหลกทอง ตัวอย่างของสปีชีส์ออสตราโลพิเธคุส อาฟริกานุส (Australopithecus africanus) หุบเขามาคาปาน (Makapan Valley) ซึ่งอยู่ในแหล่งนี้เช่นกัน มีร่องรอยการอยู่อาศัยของมนุษย์ในถ้ำที่เป็นแหล่งโบราณคดีหลายถ้ำ รวมถึงหลักฐานวิวัฒนาการที่มีอายุเก่าแก่ถึง ๓.๓ ล้านปี พื้นที่นี้มีองค์ประกอบที่จำเป็นต่อกำเนิดและวิวัฒนาการของมนุษยชาติ ซากดึกดำบรรพ์ที่พบที่นี่ทำให้สามารถจำแนกตัวอย่างหลายตัวอย่างของฮอมินิดรุ่นแรก ๆ โดยเฉพาะพารานโธรปุส (Paranthropus) อายุระหว่าง ๔.๕ ถึง ๒.๕ ล้านปีมาแล้ว อีกทั้งมีหลักฐานการนำไฟมาใช้ในครัวเรือนตั้งแต่ ๑.๘ ถึง ๑ ล้านปีมาแล้ว

เกาะรอบเบ็น มีการใช้ประโยชน์หลายช่วงระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗-๒๐ (พุทธศตวรรษที่ ๒๒-๒๕) โดยใช้เป็นคุก โรงพยาบาลสำหรับกลุ่มคนที่สังคมไม่ยอมรับ และค่ายทหาร อาคารบนเกาะ โดยเฉพาะอาคารยุคปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐ (พุทธศตวรรษที่ ๒๖) เช่น คุกมั่นคงสูงสุดสำหรับนักโทษการเมือง เป็นประจักษ์พยานของชัยชนะของประชาธิปไตยเหนือการกดขี่และการเหยียดผิว

ภูมิทัศน์วัฒนธรรมซูคูร์ ซึ่งมีวังของฮีดี (Hidi หัวหน้า) อยู่บนเนินเขาเหนือหมู่บ้านเบื้องล่าง ทุ่งเกษตรกรรมขั้นบันไดและสัญลักษณ์ศักดิ์สิทธิ์ของทุ่งดังกล่าว และร่องรอยของอุตสาหกรรมเหล็กที่เคยรุ่งเรือง เป็นการแสดงออกทางกายภาพที่ยังไม่ถูกรบกวนอย่างน่าทึ่งของสังคมและวัฒนธรรมทางจิตวิญญาณและวัตถุ

เขาหลวงอัมโบฮีมังกา ประกอบด้วยเมืองที่มีกษัตริย์ปกครอง แหล่งฝังศพ และกลุ่มสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ เมืองนี้เกี่ยวโยงกับสำนึกในเอกลักษณ์ของชาติที่รุนแรง และได้รักษาคุณสมบัติด้านจิตวิญญาณและความศักดิ์สิทธิ์ ทั้งในการประกอบพิธีกรรมและจินตนาการของหมู่ชนในช่วง ๕๐๐ ปีที่ผ่านมา สถานที่นี้ยังเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่นักแสวงบุญเดินทางมาจากมาดากัสการ์และที่อื่น ๆ

ก่อตั้งเป็นชุมชนอาณานิคมฝรั่งเศสในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗ (พุทธศตวรรษที่ ๒๒) แซงต์หลุยส์ กลายเป็นเมืองในกลางคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ (ต้นพุทธศตวรรษที่ ๒๕) เป็นเมืองหลวงของเซเนกัลจากคริสต์ศักราช ๑๘๗๒-๑๙๕๗ (พุทธศักราช ๒๔๑๕-๒๕๐๐) และมีบทบาทสำคัญทางวัฒนธรรมและเศรษฐกิจในแอฟริกาตะวันตกทั้งหมด ที่ตั้งของเมืองบนเกาะที่ปากแม่น้ำเซเนกัล ผังเมืองที่เป็นระเบียบ ระบบท่าเรือ และสถาปัตยกรรมที่เป็นเอกลักษณ์ของเมืองอาณานิคมทำให้แซงต์ หลุยส์มีรูปแบบและเอกลักษณ์ที่ชัดเจน

อุทยานอุคลาห์ลัมบา ดราเกนสเบิร์ก มีความงามตามธรรมชาติอย่างมากด้วยผาหินบะซอลต์สูงชัน รอยตัดที่เฉียบขาด และกำแพงหินทรายสีทอง ระลอกทุ่งหญ้าที่ระดับสูง หุบแม่น้ำบริสุทธิ์ที่ขนาบด้วยผาชันและช่องแคบหิน แหล่งที่อยู่อาศัยที่หลากหลายปกป้องสปีชีส์ประจำถิ่นและสปีชีส์ที่ถูกคุกคามระดับโลก โดยเฉพาะนกและพืช แหล่งธรรมชาติที่น่าตื่นตาตื่นใจนี้ยังมีถ้ำและเพิงหินซึ่งมีภาพเขียนกลุ่มใหญ่ที่สุดและหนาแน่นที่สุดในแอฟริกาทางใต้ของทะเลทรายซะฮารา ภาพเหล่านี้เป็นผลงานของชนเผ่าซาน (San) ที่ทำขึ้นในช่วงเวลา ๔,๐๐๐ ปี เป็นภาพที่มีความโดดเด่นด้วยคุณภาพสูง มีเรื่องราวหลากหลายและมีการเขียนภาพสัตว์และมนุษย์ เป็นตัวแทนของชีวิตทางจิตวิญญาณของชาวซานซึ่งปัจจุบันได้สาบสูญไปแล้ว

แหล่งประเภทกลุ่มในจังหวัดเคป แอฟริกาใต้ ประกอบด้วยพื้นที่คุ้มครอง ๘ พื้นที่ ครอบคลุม ๕๕๓,๐๐๐ เฮคแตร์ เขตพืชเคป เป็นหนึ่งในพื้นที่ที่อุดมด้วยพืชมากที่สุดในโลก เป็นตัวแทนน้อยกว่า ๐.๕ เปอร์เซ็นต์ของแอฟริกา แต่เป็นที่อยู่ของพืชเกือบ ๒๐ เปอร์เซ็นต์ของพืชในทวีป แหล่งนี้แสดงกระบวนการทางนิเวศวิทยาและชีววิทยาที่โดดเด่น เกี่ยวเนื่องกับพื้นที่ไฟน์บอส (Fynbos vegetation พื้นที่ปกคลุมด้วยพุ่มไม้เล็ก ๆ) ซึ่งพบเฉพาะในเขตพืชเคป ความหลากหลาย ความหนาแน่น และความมีลักษณะเฉพาะถิ่นของพืชพรรณอยู่ในระดับที่สุงสุดของโลก ยุทธศาสตร์การขยายพันธุ์ของพืชซึ่งไม่พบที่อื่น เช่น การปรับตัวให้เข้ากับไฟ รูปแบบการกระจายเมล็ดด้วยแมลง รวมถึงลักษณะเฉพาะถิ่นและการแผ่รังสีเพื่อการปรับตัวที่พบในพืช มีคุณค่าโดดเด่นในเชิงวิทยาศาสตร์

ทโซดิโล หนึ่งในศิลปะบนหินกลุ่มใหญ่ที่สุดในโลก มีฉายาว่า “ลูฟวร์แห่งทะเลทราย” (Louvre of the Desert) ภาพเขียนมากกว่า ๔,๕๐๐ ภาพ ได้รับการอนุรักษ์ไว้บนพื้นที่เพียง ๑๐ ตารางกิโลเมตรในทะเลทรายกาลาฮารี (Kalahari Desert) บันทึกทางโบราณคดีของแหล่งนี้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับลำดับเวลาของกิจกรรมมนุษย์และการเปลี่ยนแปลงสภาพแวดล้อมในช่วงกว่า ๑๐๐,๐๐๐ ปีเป็นอย่างน้อย ชุมชนพื้นถิ่นในสภาพแวดล้อมที่ไม่เป็นมิตรนี้ นับถือทโซดิโลเป็นสถานที่สักการะที่มีวิญญาณบรรพชนมาเยี่ยมเยือนเสมอ

สุสานกษัตริย์ราชวงศ์บูกันดาที่คาซูบิ มีพื้นที่รวมเกือบ ๓๐ เฮคแตร์ เป็นเนินเขาในเขตคัมปาลา (Kampala district) พื้นที่ส่วนใหญ่ทำเกษตรกรรมโดยวิธีการดั้งเดิม ที่ใจกลางแหล่งบนเนินเป็นพระราชวังเก่าของพระเจ้าคาบาคัสแห่งบูกันดา (Kabakas of Buganda) สร้างในคริสต์ศักราช ๑๘๘๒ (พุทธศักราช ๒๔๒๕) และเปลี่ยนเป็นที่ฝังศพในคริสต์ศักราช ๑๘๘๔ (พุทธศักราช ๒๔๒๗) ปัจจุบันมีที่ฝังพระศพ ๔ แห่งอยู่ในอาคารหลัก คือ มูซิบู อาซาลา มปังกา (Muzibu Azaala Mpanga) ซึ่งเป็นอาคารกลมหลังคาโดม เป็นตัวอย่างสำคัญของความสำเร็จทางสถาปัตยกรรมที่ใช้วัสดุธรรมชาติ ส่วนใหญ่เป็นไม้ หญ้า อ้อ และโครงไม้ฉาบดิน (วอทเทิลแอนด์ดอบ wattle and daub) อย่างไรก็ดี ความสำคัญของแหล่งนี้อยู่ที่คุณค่าทางนามธรรมของความเชื่อ จิตวิญญาณ ความต่อเนื่อง และอัตลักษณ์

เมืองเก่าลามู เป็นชุมชนสวาฮิลี (Swahili) ที่เก่าแก่ที่สุดและได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างดีที่สุดในแอฟริกาตะวันออกซึ่งยังคงรักษาหน้าที่ใช้สอยดั้งเดิมไว้ สร้างด้วยหินปะการังและไม้โกงกาง เมืองนี้มีลักษณะเด่นที่รูปทรงสิ่งก่อสร้างที่เรียบง่าย เสริมความน่าสนใจด้วยรายละเอียด เช่น ลานภายในอาคาร ระเบียงมีหลังคาคลุม และประตูที่แกะสลักอย่างละเอียดงดงาม ลามูเป็นสถานที่จัดเทศกาลสำคัญของมุสลิมมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ (พุทธศตวรรษที่ ๒๔) และได้กลายเป็นศูนย์กลางสำคัญสำหรับการศึกษาวัฒนธรรมอิสลามและสวาฮิลี

มาปุงกุบเว อยู่ติดกับชายแดนทิศเหนือของแอฟริกาใต้ ติดกับซิมบับเวและบอตสวานา แหล่งนี้เป็นทุ่งซาวันนาห์ (savannah) เปิดโล่งและกว้างใหญ่ที่เป็นจุดบรรจบของแม่น้ำลิมโปโป (Limpopo) และชาเช (Shashe) มาปุงกุบเวพัฒนาขึ้นเป็นอาณาจักรที่ใหญ่ที่สุดในอนุทวีปก่อนที่จะถูกทิ้งร้างไปในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๔ (พุทธศตวรรษที่ ๑๙) สิ่งที่เหลืออยู่คือซากปรักหักพังของพระราชวังที่ไม่ได้ถูกทำลาย และชุมชนทั้งหมดที่พึ่งพาพระราชวัง นอกจากนี้ยังมีแหล่งเมืองหลวงยุคก่อน ๒ แหล่ง ทั้งหมดนี้แสดงภาพที่ไม่มีที่อื่นเทียบได้ของพัฒนาการโครงสร้างทางสังคม และการเมืองในช่วงเวลาราว ๔๐๐ ปี

ป่าศักดิ์สิทธิ์โอซุนที่หนาทึบ ชานเมืองโอซอกโบ เป็นหนึ่งในส่วนสุดท้ายที่เหลืออยู่ของป่าสูงดั้งเดิมในไนจีเรียใต้ ถือเป็นที่อยู่ของเทพีแห่งความอุดมสมบูรณ์ โอซุน หนึ่งในเหล่าเทพโยรูบา (Yoruba gods) ภูมิทัศน์ของป่าและแม่น้ำที่คดเคี้ยวมีสถานที่ศักดิ์สิทธิ์และเทวาลัย ประติมากรรมและงานศิลปะอุทิศแด่เทพีโอซุนและเทพองค์อื่น ๆ กระจายอยู่ทั่วไป ป่าศักดิ์สิทธิ์ซึ่งปัจจุบันถือเป็นสัญลักษณ์ของความเป็นตัวตนของชาวโยรูบา อาจจะเป็นแหล่งสุดท้ายของวัฒนธรรมโยรูบา เป็นหลักฐานของประเพณีที่ครั้งหนึ่งเคยยึดถือกันอย่างกว้างขวางคือการก่อตั้งป่าศักดิ์สิทธิ์ขึ้นนอกชุมชนทุกแห่ง

สิ่งก่อสร้างทรงปิรามิดสูง ๑๗ เมตร ที่น่าตื่นตาตื่นใจ คือ สุสานแห่งอัสเกียสร้างโดยอัสเกีย โมฮัมเหม็ด (Askia Mohammed) จักรพรรดิแห่งซองไฮ (Emperor of Songhai) ในคริสต์ศักราช ๑๔๙๕ (พุทธศักราช ๒๐๓๘) ที่เมืองหลวงเกา (Gao) ของพระองค์ เป็นหลักฐานของอำนาจและความร่ำรวยของอาณาจักรที่รุ่งเรืองในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๐-๒๑) ด้วยการควบคุมการค้าข้ามทะเลทรายซะฮารา ที่สำคัญคือการค้าเกลือและทอง นอกจากนี้ยังเป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมของการก่อสร้างด้วยโคลนขนาดใหญ่ของเวสต์แอฟริกันซาเฮล (West African Sahel) กลุ่มสิ่งก่อสร้างประกอบด้วยที่ฝังศพทรงปิรามิด มัสยิดหลังคาแบน ๒ หลัง สุสานของมัสยิดและลานประชุมกลางแจ้งที่สร้างขึ้นเมื่อเมืองเกาเป็นเมืองหลวงของอาณาจักรซองไฮ และหลังจากจักรพรรดิอัสเกีย โมฮัมเหม็ดเสด็จกลับมาจากมักกะ (Mecca) และประกาศให้ศาสนาอิสลามเป็นศาสนาประจำอาณาจักร

ภูมิทัศน์คูตัมมาคูในโตโกตะวันออกเฉียงเหนือ ซึ่งแผ่เข้าไปในประเทศเพื่อนบ้าน   เบนิน เป็นที่อยู่ของชนเผ่าบาตัมมาริบา ซึ่งมีบ้านหอคอยสร้างด้วยโคลน (mud tower-house) ที่โดดเด่น และถือว่าเป็นสัญลักษณ์ของโตโก ในภูมิทัศน์นี้ธรรมชาติมีความสัมพันธ์อย่างเข้มข้นกับพิธีกรรมและความเชื่อของสังคม พื้นที่ภูมิทัศน์วัฒนธรรม ๕๐,๐๐๐ เฮคแตร์ มีความน่าสนใจเนื่องจากสถาปัตยกรรมของบ้านหอคอย ซึ่งสะท้อนโครงสร้างทางสังคม พื้นที่เพาะปลูกและป่า และความสัมพันธ์ระหว่างคนกับภูมิทัศน์ อาคารหลายหลังมีสองชั้น และอาคารที่มียุ้งฉางทำเป็นรูปทรงเกือบกลมอยู่เหนือฐานทรงกระบอก บางอาคารมีหลังคาแบน บางหลังเป็นหลังคามุงหญ้าทรงกรวย อาคารเหล่านี้รวมกลุ่มอยู่เป็นหมู่บ้าน ซึ่งรวมถึงพื้นที่ประกอบพิธี น้ำพุ หิน และแหล่งที่สงวนไว้สำหรับพิธีเข้าสู่วัยหนุ่มสาว

ระบบนิเวศและภูมิทัศน์วัฒนธรรมที่ยังเหลืออยู่ของโลเป-โอกานดา แสดงให้เห็นจุดเชื่อมต่อที่ไม่ธรรมดาระหว่างป่าฝนเขตร้อนที่หนาทึบ และได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างดีกับสภาพแวดล้อมแบบซาวันนาห์ (savannah) ที่ยังเหลืออยู่ ประกอบด้วยสัตว์หลากหลายสปีชีส์ สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ที่อยู่ในภาวะเสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ และแหล่งที่อยู่อาศัย มรดกโลกแหล่งนี้แสดงถึงกระบวนการทางนิเวศวิทยาและชีววิทยาในแง่การปรับตัวของสปีชีส์และแหล่งที่อยู่อาศัย ให้เข้ากับการเปลี่ยนแปลงภูมิอากาศหลังยุคน้ำแข็ง มีหลักฐานการเข้ามาเป็นลำดับของมนุษย์ชาติพันธุ์ต่าง ๆ ที่ได้ทิ้งร่องรอยจำนวนมากไว้ ซึ่งสภาพที่ปรากฎได้รับการอนุรักษ์ค่อนข้างดี ได้แก่ ที่อยู่อาศัยบริเวณรอบ ๆ ยอดเนิน ถ้ำ เพิงหิน หลักฐานการทำเครื่องมือเหล็กและจารึกบนหินราว ๑,๘๐๐ ภาพ แหล่งโบราณคดียุคหินใหม่และยุคเหล็กที่อยู่ในมรดกโลกแหล่งนี้ รวมทั้งศิลปะบนหินที่พบ สะท้อนถึงเส้นทางอพยพสำคัญของชนเผ่าบันตู (Bantu) และเผ่าอื่น ๆ จากแอฟริกาตะวันตกไปตามแม่น้ำโอโกเว (River Ogooué) สู่ทิศเหนือที่มีป่าคองโกอันหนาทึบและเขียวขจี และสู่แอฟริกากลางและใต้ ซึ่งได้สร้างพัฒนาการของเขตแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซะฮาราทั้งหมด

เวรเดอฟอร์ตโดม ราว ๑๒๐ กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงใต้ของโยฮันเนสเบิร์ก (Johannesburg) เป็นตัวแทนของพื้นที่ใหญ่กว่าซึ่งเป็นโครงสร้างที่ได้รับผลกระทบจากอุกกาบาตหรือแอสโตรบลีม (astrobleme หลุมอุกกาบาต) อายุเก่าแก่ถึง ๒,๐๒๓ ล้านปีมาแล้ว แหล่งนี้เป็นหลุมอุกกาบาตที่เก่าแก่ที่สุดที่มีการค้นพบบนโลก ด้วยเส้นผ่าศูนย์กลาง ๑๙๐ กิโลเมตร จึงเป็นหลุมที่ใหญ่ที่สุดและสึกกร่อนลึกที่สุดด้วย เวรเดอฟอร์ตโดม เป็นประจักษ์พยานของเหตุการณ์ปลดปล่อยพลังงานในครั้งเดียวที่ยิ่งใหญ่ที่สุดเท่าที่โลกรู้จัก ซึ่งมีผลทำลายล้างระดับโลก นักวิทยาศาสตร์บางท่านกล่าวว่าก่อให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของวิวัฒนาการ แหล่งนี้เป็นหลักฐานที่สำคัญยิ่งของประวัติศาสตร์ธรณีของโลก และจำเป็นในการทำความเข้าใจกับวิวัฒนาการของโลก ถึงแม้ว่าแหล่งเหล่านี้มีความสำคัญต่อประวัติศาสตร์ของดาวโลก กิจกรรมทางธรณีบนผิวโลกก็ได้นำไปสู่การสูญหายของหลักฐานจากแหล่งส่วนใหญ่ และเวรเดอฟอร์ตเป็นเพียงตัวอย่างเดียวที่แสดงหน้าตัดที่ครบถ้วนของหลุมอุกกาบาตบริเวณใต้พื้นหลุม

ที่ไหล่เขาด้านตะวันออกของลาดเขามาไซ (Masai escarpment) ด้านข้างของหุบเขาเกรท ริฟท์ (Great Rift Valley) เป็นเพิงหินธรรมชาติเกิดจากหินตะกอนที่ยื่นออกมา อันเป็นชิ้นส่วนที่เป็นผลมาจากการแตกแยกของเปลือกโลก ผนังทางตั้งของผาหินนี้ได้ใช้เป็นที่เขียนภาพมาเป็นเวลาอย่างน้อยสองสหัสวรรษ ภาพที่น่าตื่นตาตื่นใจจากเพิงหิน ๑๕๐ เพิง พื้นที่กว่า ๒,๓๓๖ ตารางกิโลเมตร หลายภาพมีคุณค่าทางศิลปะระดับสูง แสดงเรื่องราวเป็นลำดับที่เป็นหลักฐานของการเปลี่ยนแปลงพื้นฐานทางเศรษฐกิจสังคมของพื้นที่ จากการล่าสัตว์และเก็บของป่า มาสู่การเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ รวมถึงความเชื่อและแนวคิดเกี่ยวกับสังคมในแบบต่าง ๆ เพิงหินบางแห่งยังคงถือว่ามีส่วนเกี่ยวข้องทางพิธีกรรมกับชนเผ่าที่อาศัยอยู่ในบริเวณใกล้เคียง สะท้อนความเชื่อ พิธีกรรม และแนวคิดเกี่ยวกับจักรวาล

เมืองป้อมปราการประวัติศาสตร์ฮาราร์อยู่ทางตะวันออกของประเทศ บนที่ราบสูงซึ่งมีหุบลึก ล้อมรอบด้วยทะเลทรายและซาวันนาห์ (savannah) กำแพงที่ล้อมรอบเมืองมุสลิมอันศักดิ์สิทธิ์นี้สร้างขึ้นระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๑) กล่าวกันว่าฮาราร์ จูกอลเป็นเมืองศักดิ์สิทธิ์อันดับ ๔ ของอิสลาม ในเมืองมีมัสยิด ๘๒ แห่ง ซึ่ง ๓ แห่ง ในจำนวนนี้มีอายุตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๐ (พุทธศตวรรษที่ ๑๕) และปูชนียสถาน ๑๐๒ แห่ง บ้านในเมืองที่มีการตกแต่งภายในที่แปลกตาเป็นส่วนที่น่าชมที่สุดของมรดกวัฒนธรรมเมืองฮาราร์ ผลกระทบจากวิถีแอฟริกันและอิสลามในพัฒนาการของอาคารประเภทต่าง ๆ ของเมืองและการวางผังเมืองเป็นเหตุให้เมืองนี้มีเอกลักษณ์แตกต่างจากที่อื่น

มรดกโลกพื้นที่ ๑๑,๑๓๐ ตารางเมตรแห่งนี้ เป็นพื้นที่แห่งแรกของประเทศที่ได้รับการขึ้นทะเบียน มีจุดเด่นที่กำแพงหินขนาดใหญ่โตของป้อมที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้อย่างดีที่สุดในจำนวนป้อม ๑๐ ป้อมในเขตโลบี (Lobi area) และเป็นส่วนหนึ่งของกลุ่มสิ่งก่อสร้างหินที่มีกำแพงล้อมรอบที่เป็นหลักฐานแสดงอิทธิพลของการค้าทองข้ามทะเลทรายซะฮารา โบราณสถานแหล่งนี้ตั้งอยู่ใกล้เขตแดนของโกตดิวัวร์ (Côte d’Ivoire) กานา (Ghana) และโตโก (Togo) เมื่อไม่นานมานี้ได้รับการกำหนดอายุถึง ๑,๐๐๐ ปีเป็นอย่างน้อย โดยมีชุมชนที่พักอาศัยของชนเผ่าโลห์รอน (Lohron) หรือคูลังโก (Koulango) ซึ่งควบคุมการขุดและแปรรูปทอง ดินแดนนี้ในช่วงรุ่งเรืองสูงสุดจากคริสต์ศตวรรษที่ ๑๔-๑๗ (พุทธศตวรรษที่ ๑๙-๒๒) มีความลึกลับมากมายเกี่ยวกับแหล่งนี้ ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่ยังไม่ได้รับการขุดค้น ดูเหมือนว่าชุมชนดังกล่าวถูกทิ้งร้างไประหว่างช่วงใดช่วงหนึ่งของประวัติศาสตร์อันยาวนาน แหล่งที่ถูกละทิ้งไปหลังสุดคือช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๒๔) คาดว่าจะให้ข้อมูลเพิ่มขึ้นอีกมาก

วงหินเซเนแกมเบีย ประกอบด้วยวงหินขนาดใหญ่ ๔ กลุ่ม ซึ่งเป็นตัวแทนของการเกาะกลุ่มกันอย่างน่าประหลาดของโบราณสถานกว่า ๑,๐๐๐ แห่ง ในแถบพื้นที่กว้าง ๑๐๐ กิโลเมตร ยาว ๓๕๐ กิโลเมตร ตามแนวแม่น้ำแกมเบีย กลุ่มหินทั้งสี่ ได้แก่ ไซน์ งาแยน (Sine Ngayene) วานาร์ (Wanar) วาสซู (Wassu) และเคอร์บัทช์ (Kerbatch) ครอบคลุมวงหิน ๙๓ วง และเนินดิน เนินที่ฝังศพจำนวนมาก บางแห่งได้รับการขุดค้นแล้ว ทำให้พบโบราณวัตถุที่กำหนดอายุได้ราวศตวรรษที่ ๓ ก่อนคริสต์ศักราช และคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒ และ ๒๑) ทั้งวงหินที่ประกอบด้วยเสาศิลาแลง และเนินดินฝังศพที่เกี่ยวเนื่อง แสดงออกถึงภูมิทัศน์ศักดิ์สิทธิ์อันกว้างใหญ่ที่สร้างสรรค์ขึ้นมากว่า ๑,๕๐๐ ปี สะท้อนถึงสังคมที่มั่งคั่ง มีการจัดระเบียบอย่างยอดเยี่ยม และดำรงอยู่เป็นเวลานาน

ในเขตพอร์ตหลุยส์ (Port Louis) เป็นที่ตั้งของพื้นที่ ๑,๖๔๐ ตารางเมตร ที่มีการเริ่มการทำสัญญาจ้างแรงงานแบบสมัยใหม่ ในคริสต์ศักราช ๑,๘๓๔ (พุทธศักราช ๒๓๗๗) รัฐบาลอังกฤษได้เลือกเกาะมอริเชียสเป็นพื้นที่แรกสำหรับ “การทดลองอันยิ่งใหญ่” (the great experiment) ในการใช้แรงงาน “อิสระ” แทนที่แรงงานทาส ระหว่างคริสต์ศักราช ๑,๘๓๔-๑,๙๒๐ (พุทธศักราช ๒,๓๗๗-๒,๔๖๓) มีแรงงานที่ได้ทำสัญญาจ้างเกือบครึ่งล้านคนมาจากอินเดีย และขึ้นที่ท่าเรืออาปราวาสีกาต เพื่อทำงานในไร่อ้อยของมอริเชียส หรือเพื่อเดินทางต่อไปที่เกาะรียูเนียน (Reunion Island) ออสเตรเลีย แอฟริกาใต้ และตะวันออกหรือแคริบเบียน อาคารต่าง ๆ ที่อาปราวาสีกาต เป็นการแสดงออกอย่างชัดเจนของสิ่งที่ต่อมาจะกลายเป็นระบบเศรษฐกิจโลก และหนึ่งในการอพยพที่ยิ่งใหญ่ที่สุดในประวัติศาสตร์

ป่ามิจิเคนดาคายา ประกอบด้วยป่า ๑๑ แห่ง แผ่ครอบคลุมระยะทางราว ๒๐๐ กิโลเมตรตามแนวชายฝั่ง ภายในแหล่งประกอบด้วยหมู่บ้านที่มีป้อมปราการ เรียกกันว่า "คายา" (Kaya) ของชนเผ่ามิจิเคนดา (Mijikenda) คายาเหล่านี้สร้างขึ้นเหมือนที่เคยสร้างในยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๑) แต่ถูกทิ้งร้างไปในช่วงคริสต์ศักราช ๑๙๔๐ (ช่วงพุทธศักราช ๒๔๘๓) ปัจจุบันถือว่าเป็นที่อยู่อาศัยของบรรพชน และได้รับการอนุรักษ์ไว้ด้วยสภาผู้อาวุโส (councils of the elders) แหล่งมรดกโลกนี้ได้รับการขึ้นทะเบียนด้วยความเป็นหลักฐานที่หาไม่ได้อีกของรูปแบบวัฒนธรรมหนึ่ง และความเชื่อมโยงโดยตรงกับประเพณีที่ยังมีชีวิต

ทวีเฟลฟอนเทน หรือ /UI-//aes เป็นที่ตั้งของกลุ่มภาพบนหิน เช่น ภาพแกะสลักหินที่ใหญ่ที่สุดในแอฟริกา ภาพสลักที่ได้รับการอนุรักษ์อย่างดีเหล่านี้ส่วนใหญ่เป็นรูปแรด นอกจากนี้ยังมีภาพวาดช้าง นกกระจอกเทศ และยีราฟ ๖ ภาพ และภาพรอยเท้าคนและสัตว์ มีเพิงหินที่มีภาพคนเขียนด้วยสีดินแดง (red ochre) โบราณวัตถุที่ขุดพบจากสองส่วนมีอายุสมัยปลายยุคหิน แหล่งมรดกโลกนี้นับเป็นบันทึกที่มีความต่อเนื่อง ละเอียด และคุณภาพสูงเกี่ยวกับการทำพิธีกรรมที่เกี่ยวกับนักล่าสัตว์และเก็บของป่า ในดินแดนส่วนนี้ของแอฟริกาใต้อย่างน้อยกว่า ๒,๐๐๐ ปีมาแล้ว และแสดงออกอย่างน่าประทับใจถึงความสัมพันธ์ระหว่างปฏิบัติการทางพิธีกรรมและเศรษฐกิจของนักล่าสัตว์และเก็บของป่า

ป่าฝนแห่งอัตสินานานา ประกอบด้วยอุทยานแห่งชาติ ๖ แห่ง กระจายตัวอยู่ตามภาคตะวันออกของเกาะ ป่าที่เหลือรอดอยู่เหล่านี้ มีความสำคัญอย่างยิ่งในการธำรงรักษากระบวนการทางนิเวศที่ยังดำเนินอยู่ ซึ่งจำเป็นต่อความอยู่รอดของความหลากหลายทางชีวภาพที่ไม่มีที่ไหนเหมือนของมาดากัสการ์ อันสะท้อนให้เห็นประวัติศาสตร์ทางธรณีของเกาะ หลังจากที่เกาะแยกตัวออกจากแผ่นดินอย่างสมบูรณ์เมื่อกว่า ๖๐ ล้านปีมาแล้ว พืชและสัตว์ของมาดากัสการ์ได้วิวัฒนาการขึ้นอย่างอิสระ ป่าฝนเหล่านี้ได้รับการขึ้นทะเบียนด้วยความสำคัญที่มีต่อกระบวนการทางนิเวศและกระบวนการทางชีวภาพ รวมถึงความหลากหลายทางชีวภาพและสปีชีส์ที่เสี่ยงต่อการสูญพันธุ์ ที่เกาะนี้มีสปีชีส์หายากและถูกคุกคามหลายสปีชีส์โดยเฉพาะสัตว์จำพวกลิงและลีเมอร์ (lemur สัตว์จำพวกลิงลม)

ภูมิทัศน์วัฒนธรรมเลอมอร์น ขุนเขาขรุขระที่ยื่นเข้าไปในมหาสมุทรอินเดียทางตะวันตกเฉียงใต้ของมอริเชียส เคยใช้เป็นที่หลบภัยของทาสที่หลบหนี หรือพวกมารูน (maroon) ตลอดคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ และปีแรก ๆ ของคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙ (ช่วงพุทธศตวรรษที่ ๒๓) พื้นที่นี้ได้รับการปกป้องด้วยหน้าผาที่โดดเดี่ยว เต็มไปด้วยป่าไม้และเกือบจะเข้าถึงไม่ได้ ทาสที่หลบหนีมาได้ตั้งชุมชนเล็ก ๆ ในถ้ำและบนยอดเขาเลอมอร์น เรื่องเล่าขานที่เกี่ยวกับพวกมารูนทำให้เลอมอร์นเป็นสัญลักษณ์ของการต่อสู้เพื่ออิสรภาพ ความทุกข์ยาก และการเสียสละของพวกทาส ทั้งหมดนี้เกี่ยวโยงกับประเทศที่พวกทาสจากมา ได้แก่ แอฟริกาแผ่นดินใหญ่ มาดากัสการ์ อินเดีย และเอเซียตะวันออกเฉียงใต้ ในความเป็นจริงมอริเชียสเป็นที่แวะพักสำคัญในการค้าทาสทางตะวันออกและเป็นที่รู้จักกันในชื่อ “สาธารณรัฐมารูน” (Maroon republic) เนื่องจากทาสที่หนีมาจำนวนมากที่อาศัยอยู่บนเขาเลอมอร์น

พื้นที่ ๑๖๐,๐๐๐ เฮคแตร์ของภูมิทัศน์วัฒนธรรมและพฤกษศาสตร์ริชเตอร์สเวลด์ ซึ่งเป็นทะเลทรายในภูเขาที่น่าตื่นตาตื่นใจทางตะวันตกเฉียงเหนือของแอฟิกาใต้ เป็นภูมิทัศน์วัฒนธรรมที่ครอบครองและจัดการโดยชุมชน พื้นที่นี้หล่อเลี้ยงชีวิตกึ่งเร่ร่อนของชนเผ่านามา (Nama) ที่ดำรงชีพด้วยการเลี้ยงปศุสัตว์ สะท้อนให้เห็นรูปแบบที่เปลี่ยนไปตามฤดูกาลที่อาจจะดำรงอยู่มายาวนานถึงสองพันปีในแอฟริกาใต้ เป็นพื้นที่เดียวที่ชาวนามายังก่อสร้างบ้านจากเสื่อกกที่เคลื่อนย้ายได้ (ฮารุ อม haru om) รวมถึงการย้ายถิ่นตามฤดูกาลและตามแหล่งทุ่งหญ้าสำหรับเลี้ยงปศุสัตว์ พร้อมด้วยคอกปศุสัตว์ ผู้เลี้ยงปศุสัตว์เก็บสมุนไพรและพืชอื่น ๆ และมีประเพณีที่เข้มแข็งในการเล่าเรื่องที่เกี่ยวข้องกับสถานที่และลักษณะภูมิทัศน์

เมืองริเบรา กรันเช ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็นซิดาด เวเลีย ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๒๔) เป็นที่ตั้งของอาณานิคมยุโรปแห่งแรกในเขตร้อน อยู่ทางใต้ของเกาะซานเตียโก (Santiago) ในเมืองมีผังถนนดั้งเดิมบางส่วนและมีโบราณสถานที่โดดเด่น ได้แก่ โบสถ์ ๒ แห่ง ป้อมหลวง (royal fortress) และจตุรัสพิลลอรี (Pillory Square) ซึ่งมีเสาหินอ่อนที่มีการประดับตกแต่งอย่างหรูหรายุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๑)

สมบัติวัฒนธรรมการจับปลาและงมหอย ทำให้การดำรงชีวิตของมนุษย์ยั่งยืน ในบริเวณที่เกิดจากการโอบล้อมของแม่น้ำ ๓ สาย ในพื้นที่ ๕,๐๐๐ ตารางกิโลเมตร พื้นที่ประกอบด้วยร่องน้ำกร่อยหลายสาย ล้อมรอบเกาะน้อยใหญ่กว่า ๒๐๐ เกาะ ป่าชายเลน สิ่งแวดล้อมทางทะเลแอตแลนติก และป่าดิบแล้ง แหล่งวัฒนธรรมนี้เป็นเนินดินที่เต็มไปด้วยเปลือกหอยและสัตว์ทะเล ๒๑๘ เนินดิน บางแห่งมีความยาวเป็นร้อย ๆ เมตร ซึ่งเป็นผลจากการอยู่อาศัยของมนุษย์เป็นเวลาหลายช่วงอายุ แหล่งที่ฝังศพบนเนินดินกว่า ๒๘ เนินดินมีลักษณะที่เรียกว่าทูมูไล (Tumuli) ซึ่งมีหลักฐานทางโบราณคดีปรากฏอยู่ สมบัติทางวัฒนธรรมชิ้นนี้มีความสำคัญในการทำความเข้าใจวัฒนธรรมจากยุคสมัยต่าง ๆ ในการใช้พื้นที่บนดินดอนสามเหลี่ยมปากแม่น้ำ และยืนยันถึงประวัติศาสตร์การตั้งถิ่นฐานของมนุษย์ตามแนวชายฝั่งทะเลแอฟริกาตะวันตก

ป้อมเยซูสร้างเพื่อป้องกันเมืองท่ามอมบาซา โดยชาวโปรตุเกส ในปีคริสต์ศักราช ๑๕๙๓-๑๕๙๖ หรือพุทธศักราช ๒๑๓๖-๒๑๓๙ ออกแบบโดย จิโอวานนี แบตตีสตา ไคราติ เป็นตัวอย่างที่ดีที่สุดของป้อมปราการทางการทหารแบบโปรตุเกส เป็นสัญลักษณ์ทางประวัติศาสตร์ของโครงสร้างลักษณะนี้ และได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดี แผนผังและรูปแบบของป้อมสะท้อนแนวคิดของสมัยฟื้นฟูศิลป์วิทยาการที่มีองค์ประกอบสมบูรณ์ และความลงตัวทางเรขาคณิตที่พบได้ในรูปร่างของมนุษย์ สมบัติทางวัฒนธรรมชิ้นนี้ครอบคลุมพื้นที่ ๒.๓๖ เฮกเตอร์ โดยรวมไปถึงคูน้ำล้อมรอบและพื้นที่ต่อเนื่องด้วย

ภูมิทัศน์วัฒนธรรมกอนโซ มีพื้นที่ 55 ตารางกิโลเมตร เป็นสมบัติทางวัฒนธรรมอันกันดารของที่ราบขั้นบันไดที่ล้อมกรอบด้วยหิน และเป็นแหล่งที่อยู่อาศัยที่อยู่ในวงล้อมของป้อมปราการบนที่ราบสูงกอนโซแห่งเอธิโอเปีย ประกอบไปด้วยตัวอย่างของประเพณีการดำรงวิถีทางวัฒนธรรมที่งดงามมากว่า 20 ชั่วอายุคน (มากกว่า 400 ปี ) ที่สามารถปรับตัวเข้ากับสิ่งแวดล้อมที่แห้งแล้งอันโหดร้าย ภูมิทัศน์อธิบายให้เห็นถึงคุณค่าของการแบ่งปัน ความสมานกลมเกลียวกันทางสังคมและความรู้ทางด้านวิศวกรรมของชุมชนต่าง ๆ แหล่งวัฒนธรรมนี้ยังปรากฏงานสลักไม้ลอยตัวรูปกลุ่มบุคคล ที่แสดงถึงการให้เกียรติสมาชิกในชุมชน และโดยเฉพาะอย่างยิ่งเหตุการณ์ที่เป็นวีรกรรมต่าง ๆ ซึ่งเป็นข้อพิสูจน์ถึงการมีชีวิตอยู่จริงไปจนถึงประเพณีการฝังศพที่เกือบจะสูญหายไป เสาหินสลักภายในเมืองนี้แสดงถึงระบบของการเปลี่ยนผ่านผู้นำชุมชนรุ่นต่อรุ่นที่ซับซ้อนระบบหนึ่ง

ระบบทะเลสาบในหุบเขาเกรด รีฟ (หุบผาชัน) แห่งเคนยา เป็นสมบัติทางธรรมชาติแห่งความงามชิ้นเยี่ยม ประกอบด้วยทะเลสาบตื้น ๆ ๓ แห่งเชื่อมต่อกัน (ทะเลสาบโบโกเรีย ทะเลสาบนากูรู และทะเลสาบอิเลเมนเตียตา) ในแคว้นเกรด รีฟ ของเคนยา ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมด ๓๒,๐๓๔ เฮกเตอร์ สมบัติทางธรรมชาตินี้เป็นแหล่งที่อยู่ของสายพันธุ์นกที่ถูกคุกคามทั่วโลกและสายพันธุ์ที่มีความหลากหลายสูงสุดในโลกด้วย เป็นแหล่งเดียวที่เป็นแหล่งอาหารสำคัญสำหรับนกฟลามิงโกขนาดเล็ก และเป็นแหล่งทำรังและผสมพันธุ์หลักสำหรับนกพิลีแกนสีขาวขนาดใหญ่ สมบัติทางธรรมชาติแห่งนี้แสดงหลักฐานการอาศัยอยู่ของประชากรสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมขนาดใหญ่ รวมไปถึงแรดดำ ยีราฟสายพันธุ์รอทส์ชายด์ กวางเขาลายบิดขนาดใหญ่ สิงโต เสือชีต้า และหมาป่า และมีคุณค่าต่อการศึกษากระบวนการทางนิเวศวิทยาสายหลักด้วย

แหล่งนี้รวมทะเลสาบ ๑๘ แห่ง เชื่อมโยงต่อกันในดินแดนที่ราบสูงอองเนดีอันแห้งแล้งกันดารของทะเลทรายซาฮารา ครอบคลุมพื้นที่ถึง ๖๒,๘๐๘ เฮกเตอร์   ประกอบด้วยภูมิทัศน์ทางธรรมชาติที่พิเศษด้วยความงามของสีสันและรูปร่างที่สะดุดตา น้ำในทะเลสาบ มีทั้งน้ำเค็ม น้ำเค็มจัด และน้ำจืดไหลลำเลียงมาทางใต้ดินจากสองแหล่งที่ห่างกันถึง ๔๐ กิโลเมตร ทะเลสาบอูเนียงา เกบีร์ ประกอบด้วยทะเลสาบ ๔ แห่ง  โยอานเป็นทะเลสาบที่ใหญ่ที่สุดครอบคลุมพื้นที่ ๓๕๘ เฮกเตอร์ และลึกถึง ๒๗ เมตร  น้ำในทะเลสาบที่เค็มมากนี้ มีเพียงพืชทะเลจำพวกเห็ดราและจุลินทรีย์เท่านั้นที่ยังชีพอยู่ได้ กลุ่มที่สองคือทะเลสาบอูเนียงา เซรีล์ ประกอบด้วยทะเลสาบ ๑๔ แห่งแยกจากกันด้วยสันทราย พืชตระกูลต้นหญ้า และอ้อลอยน้ำขึ้นปกคลุมเกือบครึ่งหนึ่งของผิวน้ำทะเลสาบ ช่วยลดการระเหยของน้ำ ทะเลสาบเทลีมีเนื้อที่ ๔๓๖ เฮกเตอร์ มีขนาดพื้นผิวใหญ่ที่สุดแต่มีความลึกน้อยกว่า ๑๐ เมตร และด้วยน้ำจืดที่มีคุณภาพดี ทะเลสาบนี้จึงเป็นที่อาศัยของสัตว์น้ำ โดยเฉพาะอย่างยิ่งปลา

ตั้งอยู่ในแอ่งที่ราบคองโกทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ เป็นที่บรรจบกันของประเทศแคมารูน สาธารณรัฐคองโก และสาธารณรัฐอาฟริกากลาง แหล่งนี้ห้อมล้อมด้วยอุทยานแห่งชาติ ๓ แห่ง ครอบคลุมพื้นที่มากกว่า ๗๕๐,๐๐๐ เฮกเตอร์  พื้นที่ส่วนใหญ่ของแหล่งยังไม่ถูกมนุษย์เข้าไปทำกิจกรรม และยังเป็นพื้นที่ระบบนิเวศแบบป่าเขตร้อนชื้นที่อุดมด้วยพันธุ์พืชและสัตว์ รวมทั้งจระเข้แม่น้ำไนล์ ปลาเสือแอฟริกา (Goliath Tigerfish) ซึ่งเป็นสัตว์ประหลาดขนาดใหญ่ชนิดหนึ่ง ป่าไม้เป็นพืชพันธุ์ไม้ชนิดต้นอ่อนพันธุ์ต่าง ๆ และสังหะ (Sangha) นี้เป็นบ้านของประชากรช้างป่า ลิงกอริลลา ที่ราบต่ำทางตะวันตกที่อยู่ในภาวะอันตรายอย่างมากและลิงชิมแปนซีซึ่งอยู่ในภาวะอันตรายเช่นกัน สภาพแวดล้อมของแหล่งได้อนุรักษ์ความต่อเนื่องของกระบวนการทางนิเวศวิทยาและวิวัฒนาการไว้ในวงกว้าง และความหลากหลายทางชีววิทยาไว้ รวมทั้งสัตว์ที่อยู่ในภาวะอันตรายหลายสายพันธุ์

เมืองหลวงแห่งแรกของโคต ดิ ไอโวรี เมืองประวัติศาสตร์แกรนด์บาสสัมเป็นตัวอย่างหนึ่งของเมืองอาณานิคมในช่วงปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙-ต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐/ พุทธศตวรรษที่ ๒๕ การวางผังแบ่งเป็น ๔ ส่วนเพื่อประโยชน์ในทางธุรกิจ การบริหาร อาคารบ้านเรือนของชาวยุโรป และอาคารสำหรับชาวแอฟริกัน แหล่งนี้รวมหมู่บ้านชาวประมงนิสมา (N’zima) เคียงข้างไปกับสถาปัตยกรรมแบบอาณานิคมที่แสดงลักษณะอาคารใช้งานที่มีเฉลียง ระเบียง และสวน เมืองแกรนด์บาสสัมเคยเป็นเมืองท่า ศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ และการยุติธรรมที่สำคัญที่สุดของประเทศโคต ดิ ไอโวรี เป็นหลักฐานแสดงให้เห็นถึงความสัมพันธ์ทางสังคมที่ซับซ้อนของชาวยุโรป แอฟริกัน และต่อมาภายหลังเป็นการเคลื่อนไหวเพื่ออิสรภาพ ในฐานะเป็นศูนย์กลางที่มีชื่อเสียงของอาณานิคมฝรั่งเศสซึ่งเป็นสถานีการค้าในอ่าวกีนีที่มีมาก่อนโคต ดิ ไอโวรีสมัยใหม่นี้ มันจึงดึงดูดความสนใจของประชากรจากส่วนต่าง ๆ ของแอฟริกา ยุโรป และชายฝั่งตะวันออกของทะเลเมดิเตอเรเนียนด้วย

แหล่งชนบทบาสซารี:ภูมิทัศน์วัฒนธรรมบาสซารี ฟูลา และบีดิก ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ของประเทศเซเนกัล ประกอบด้วยพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ ๓ บริเวณ คือ บาสซารีในบริเวณซาเลมาตา เบดิกในบริเวณบันดาฟาสสิ และฟูลาในบริเวณแด็งเดเฟโล ที่ซึ่งแต่ละบริเวณมีลักษณะทางกายภาพพิเศษในตัวของมันเอง  ผู้คนของบาสซารี ฟูลา และบีดิกตั้งถิ่นฐานมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๑/ พุทธศตวรรษที่ ๑๖ จนกระทั่งคริสต์ศตวรรษที่ ๑๙/ พุทธศตวรรษที่ ๒๔ และพัฒนาวัฒนธรรมรูปแบบเฉพาะและอาศัยอยู่ร่วมกับสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติรอบตัว ภูมิทัศน์ของบาสซารีสังเกตได้จากที่ราบขั้นบันไดและนาข้าว มีหมู่บ้านกระจายเป็นระยะ ๆ กลุ่มบ้านเล็ก ๆ และแหล่งโบราณคดี หมู่บ้านของบีดิกประกอบด้วยกลุ่มกระท่อมหลังคามุงแฝกสูงชันรวมกันอยู่อย่างหนาแน่น แสดงออกถึงวัฒนธรรมการตั้งถิ่นฐานในลักษณะการใช้ที่ดินเพื่อการปลูกพืชเลี้ยงสัตว์ การประกอบพิธีกรรมทางความเชื่อ ศาสนา และสังคมตามวิถีดั้งเดิม ซึ่งแสดงถึงการตอบสนองต่อข้อจำกัดทางสิ่งแวดล้อมและแรงกดดันของมนุษย์ แหล่งนี้เป็นภูมิทัศน์วัฒนธรรมอันหลากหลาย ซึ่งได้รับการรักษาไว้เป็นอย่างดีของการสร้างบ้านเรือนแบบดั้งเดิมและยังคงเคลื่อนไหวอยู่ในวัฒนธรรมท้องถิ่นปัจจุบัน