Arab States

ทะเลสาบอิคเคอุลและพื้นที่ชุ่มน้ำ เป็นจุดแวะพักสำคัญของนกอพยพจำนวนนับพันเช่น เป็ด ห่าน นกกระสา และนกฟลามิงโกสีชมพู เป็นต้น ซึ่งมาหาอาหารและทำรังที่นี่ อิคเคอุลเป็นทะเลสาบแห่งเดียวที่เหลืออยู่ของแนวห่วงโซ่ทะเลสาบที่เคยทอดข้ามแอฟริกาเหนือ

ก่อตั้งขึ้นในสหัสวรรษที่ ๓ ก่อนคริสต์ศักราช (ราว ๒,๕๐๐ ปีก่อนพุทธศักราช) ดามัสกัสเป็นเมืองหนึ่งที่มีอายุเก่าแก่ที่สุดในตะวันออกกลาง ในยุคกลางเมืองนี้เป็นศูนย์กลางอันรุ่งเรืองของงานหัตถกรรม โดยเฉพาะงานตีดาบและผ้าลูกไม้ ในตัวเมืองประกอบด้วยโบราณสถานประมาณ ๑๒๕ แห่งจากยุคสมัยต่าง ๆ หนึ่งในโบราณสถานที่น่าชมที่สุดคือมัสยิดใหญ่ของราชวงศ์อุเมย์ยาด (Great Mosque of the Umayyads) สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๘ (พุทธศตวรรษที่ ๑๓) ซ้อนทับอยู่บนที่ตั้งของสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของชาวอัสซีเรีย

อาเล็ปโป ตั้งอยู่ที่จุดตัดกันของเส้นทางการค้าหลายสายตั้งแต่สหัสวรรษที่ ๒ ก่อนคริสต์ศักราช (ราว ๑,๕๐๐ ปีก่อนพุทธศักราช) และเป็นเมืองที่อยู่ภายใต้การปกครองของพวกฮิทไทท์ อัสซีเรียน อาหรับ มองโกล มาเมลุคและออตโตมานตามลำดับ ป้อมปราการยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘) มัสยิดใหญ่ยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗) รวมทั้งสิ่งก่อสร้างยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗ (พุทธศตวรรษที่ ๒๒) ได้แก่ มาดราซา (madrasa สถานที่สอนศาสนาอิสลาม) พระราชวัง คาราวานเซราย (caravanserai-ที่พักคนเดินทาง) และฮัมมัม (hammam สถานที่อาบน้ำ) ประกอบกันเข้าเป็นเนื้อเมืองที่มีความสัมพันธ์กันและมีลักษณะเฉพาะ ซึ่งปัจจุบันกำลังประสบปัญหาด้วยจำนวนประชากรที่มากเกินไป

บอสราเคยเป็นเมืองหลวงของจังหวัดอะราเบียของโรมัน เป็นจุดแวะพักที่สำคัญในเส้นทางคาราวานสู่เมกกะ ภายในกำแพงอันสูงใหญ่ของเมืองมีโบราณสถานอาทิ โรงละครโรมันยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๒ (พุทธศตวรรษที่ ๗) ซากสิ่งก่อสร้างยุคต้นคริสต์ศาสนา และมัสยิดหลายแห่ง

ปาล์มีรา เป็นโอเอซิสในทะเลทรายซีเรียอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือของดามัสกัส เป็นที่ตั้งของซากโบราณสถานของเมืองที่ยิ่งใหญ่ซึ่งเคยเป็นหนึ่งในศูนย์กลางทางวัฒนธรรมที่สำคัญที่สุดในโลกยุคโบราณตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑-คริสต์ศตวรรษที่ ๒ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๖-กลางพุทธศตวรรษที่ ๘) ศิลปะและสถาปัตยกรรมของปาล์มีราซึ่งตั้งอยู่ที่จุดตัดของอารยธรรมหลายอารยธรรม ได้ผสมผสานกับเทคนิคการก่อสร้างแบบกรีก-โรมัน รวมถึงได้รับอิทธิพลท้องถิ่นและเปอร์เซีย

ภายใต้การปกครองของราชวงศ์อัลโมฮัด (Almohad) และฮัฟซิด (Hafsid) ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๒๑) เมืองตูนิสได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในเมืองที่ยิ่งใหญ่ที่สุดและมั่งคั่งที่สุดในโลกอิสลาม ประกอบด้วยโบราณสถานราว ๗๐๐ แห่งอันเป็นประจักษ์พยานถึงอดีตอันยิ่งใหญ่ ได้แก่พระราชวัง มัสยิด สุสาน มาดราซา (madrasa สถานที่สอนศาสนาอิสลาม) และน้ำพุ

เมืองคาร์เธจ ก่อตั้งขึ้นในศตวรรษที่ ๙ ก่อนคริสต์ศักราช (ศตวรรษที่ ๔ ก่อนพุทธศักราช) บนชายฝั่งของอ่าวตูนิส (Gulf of Tunis) ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๑) คาร์เธจได้พัฒนาเป็นอาณาจักรการค้าที่ยิ่งใหญ่ครอบคลุมพื้นที่ส่วนใหญ่ของเมดิเตอร์เรเนียนและเป็นอู่อารยธรรมอันโดดเด่น ในช่วงสงครามพูนิค (Punic Wars สงครามระหว่างคาร์เธจกับโรม) ที่ยาวนาน คาร์เธจได้ครอบครองดินแดนที่เป็นของโรม แต่ในที่สุดก็ถูกทำลายโดยโรมในปี ๑๔๖ ก่อนคริสต์ศักราช (พุทธศักราช ๓๙๗) จากนั้น เมืองโรมัน-คาร์เธจจึงได้สถาปนาขึ้นบนซากปรักหักพังของเมืองเดิม

ซากปรักหักพังของสนามกีฬาการต่อสู้ (amphitheatre) ที่ใหญ่ที่สุดของแอฟริกาเหนือ ซึ่งสามารถรองรับผู้ชมได้ถึง ๓๕,๐๐๐ คน ได้ถูกค้นพบในเอลเจม ซึ่งเป็นหมู่บ้านเล็ก ๆ โบราณสถานยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๓ (พุทธศตวรรษที่ ๘) แห่งนี้แสดงถึงความยิ่งใหญ่และอิทธิพลอันกว้างไกลของจักรวรรดิโรมัน

ราชธานีของอาณาจักรเก่าของอียิปต์ มีโบราณสถานประเภทที่ฝังศพที่มีลักษณะพิเศษ ได้แก่ สุสานสร้างด้วยหินมาสตาบา (mastaba ปิรามิดหัวตัด) วิหาร และปิรามิด แหล่งมรดกโลกนี้จัดเป็นหนึ่งในเจ็ดสิ่งมหัศจรรย์ของโลกยุคโบราณ

ธีบส์ นครแห่งเทพอามอน เป็นราชธานีของอียิปต์ในยุคอาณาจักรกลาง และอาณาจักรใหม่ ประกอบด้วย วิหาร พระราชวังที่คาร์นัก (Karnak) และลุกซอร์ (Luxor) และสุสานที่หุบผากษัตริย์และหุบผาราชินี (Valley of the Kings and Valley of the Queens) ธีบส์จึงเป็นประจักษ์พยานอันแจ่มชัดของอารยธรรมอียิปต์ในยุครุ่งเรืองสูงสุด

แหล่งโบราณคดีอันโดดเด่นแหล่งนี้ประกอบด้วยโบราณสถานที่ยิ่งใหญ่ อาทิ วิหารของรามเสสที่ ๒ (Temples of Ramses II) ที่อาบู ซิมเบล และวิหารของไอซิส (Sanctuary of Isis) ที่ฟิเล ซึ่งได้รับการกู้ให้พ้นจากน้ำท่วมโดยโครงการระหว่างประเทศ ที่ดำเนินการโดยยูเนสโกในช่วงปีคริสต์ศักราช ๑๙๖๐-๑๙๘๐ (พุทธศักราช ๒๕๐๓-๒๕๒๓)

นครประวัติศาสตร์ไคโรเป็นหนึ่งในเมืองอิสลามที่เก่าแก่ที่สุดในโลก ตั้งอยู่ใจกลางเมืองไคโรใหม่ ประกอบด้วยมัสยิดมาดราซา (madrasa สถานที่สอนศาสนาอิสลาม) ฮัมมัม (hammam สถานที่อาบน้ำ) และน้ำพุ นครประวัติศาสตร์ไคโรก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๐ (พุทธศตวรรษที่ ๑๕) และกลายเป็นศูนย์กลางของโลกอิสลามที่มีความรุ่งเรืองสูงสุดในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๔ (พุทธศตวรรษที่ ๑๙)

โบสถ์ อาคารสำหรับทำพิธีศีลจุ่ม (baptistry) บาซิลิกา (basilica อาคารที่ตกลงธุรกิจและตัดสินคดีความ) อาคารสาธารณะ ถนน อาราม บ้านเรือน และโรงงานในนครศักดิ์สิทธิ์ยุคคริสต์ศาสนาตอนต้นแหล่งนี้ สร้างขึ้นบนหลุมศพของนักบุญเมนาส แห่งอเล็กซานเดรีย (Menas of Alexandria) ซึ่งสละชีวิตเพื่อปกป้องศรัทธาในคริสต์ศาสนาในปีคริสต์ศักราช ๒๙๖ (พุทธศักราช ๘๓๙)

พื้นที่อันงดงามของขุนเขา คือที่ตั้งของซากโบราณสถานอันเป็นเมืองหลวงแห่งแรกของเอเมียร์สกุลฮัมหมัด (Hammadid emirs ผู้นำในสกุลฮัมหมัด) ก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศักราช ๑๐๐๗ (พุทธศักราช ๑๕๕๐) และถูกทำลายลงในคริสต์ศักราช ๑๕๕๒ (พุทธศักราช ๑๖๙๕) พบหลักฐานของเมืองป้อมปราการของมุสลิมแบบดั้งเดิม มัสยิดที่เมืองนี้เป็นหนึ่งในมัสยิดที่ใหญ่ที่สุดในแอลจีเรีย

เยรูซาเล็มเป็นนครศักดิ์สิทธิ์ของศาสนายิว คริสต์ และอิสลาม มีความสำคัญเชิงสัญลักษณ์ที่ยิ่งใหญ่ ประกอบด้วยโบราณสถาน ๒๒๐ แห่ง ที่สำคัญ ได้แก่ โดมออฟเดอะร็อค (Dome of the Rock) ก่อสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๗ (พุทธศตวรรษที่ ๑๒) ตกแต่งด้วยลวดลายเรขาคณิตและลายดอกไม้ที่งดงาม และเป็นที่นับถือของทั้ง ๓ ศาสนาว่าเป็นสถานที่ซึ่งอับราฮัมได้บูชายัญ กำแพงร้องไห้ (Wailing Wall) เป็นสิ่งก่อสร้างที่แบ่งเขตชุมชนต่างศาสนา โดมแห่งการฟื้นคืนชีพ ในโบสถ์แห่งหลุมศพศักดิ์สิทธิ์เป็นที่ประดิษฐานหลุมศพของพระคริสต์

เมืองเฟ็ซ ก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๙ (พุทธศตวรรษที่ ๑๔) และเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยที่เก่าแก่ที่สุดในโลก เฟ็ซเข้าสู่ยุครุ่งเรืองที่สุดในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓-๑๔ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๑๙) ในช่วงการปกครองของราชวงศ์มารินิด (Marinid) และได้เป็นเมืองหลวงของอาณาจักรแทนเมืองมาร์ราเกช องค์ประกอบและสิ่งก่อสร้างสำคัญในมะดีนา (เมืองโบราณ) อาทิ มาดราซา (madrasa สถานที่สอนศาสนาอิสลาม) ฟอนดุค (fondouk ย่านพาณิชยกรรม ประกอบด้วยร้านค้า โรงช่างฝีมือ ที่พักคนเดินทาง เป็นที่แวะพักของพ่อค้าและช่างฝีมือในระหว่างเดินทางข้ามทะเลทราย) พระราชวัง ที่อยู่อาศัย และน้ำพุ ล้วนแต่มีอายุสมัยอยู่ในช่วงเวลาดังกล่าว ถึงแม้นครหลวงทางการเมืองของโมร็อกโกได้ย้ายไปอยู่ที่เมืองราบาท (Rabat) ในคริสต์ศักราช ๑๙๑๒ (พุทธศักราช ๒๔๕๕) แต่เฟ็ซก็ยังคงสถานภาพความเป็นศูนย์กลางทางวัฒนธรรมและจิตวิญญาณของประเทศ

แหล่งมรดกโลกที่ตั้งอยู่ในภูมิทัศน์ที่คล้ายโลกพระจันทร์ อันมีสภาพภูมิศาสตร์ที่น่าสนใจอย่างยิ่งแหล่งนี้ คือ กลุ่มถ้ำซึ่งเป็นแหล่งภาพเขียนสีก่อนประวัติศาสตร์ที่สำคัญที่สุดแหล่งหนึ่งของโลก ภาพเขียนและภาพสลักมากกว่า ๑๕,๐๐๐ ภาพได้บันทึกเรื่องราวของการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ การอพยพของสัตว์ และวิวัฒนาการของมนุษย์ในดินแดนชายขอบของทะเลทรายซาฮาราตั้งแต่ ๖,๐๐๐ ปีก่อนคริสต์ศักราชจนถึงคริสต์ศตวรรษที่ ๑ (ราว ๕,๕๐๐ ปีก่อนพุทธศักราชถึงพุทธศตวรรษที่ ๖) ทิวทัศน์อันเกิดจากหินทรายที่ถูกกัดกร่อน ประกอบกันเป็นภาพของ “ป่าหิน” ที่มีความสวยงามโดดเด่น

เมืองเลปติส แมกนาได้รับการขยายและตกแต่งให้งดงามโดยเซปติมัส เซเวรัส (Septimus Severus) ซึ่งเกิดที่เมืองนี้และต่อมาได้เป็นจักรพรรดิ เมืองนี้เป็นเมืองที่งดงามที่สุดเมืองหนึ่งในจักรวรรดิโรมัน ประกอบด้วยสิ่งก่อสร้างที่สง่างาม อาทิเช่น อนุสรณ์สถาน ท่าเรือ ตลาด โรงเก็บสินค้า ร้านค้า และเขตที่อยู่อาศัย

ซาบราธา เป็นสถานีการค้าของฟีนีเชียซึ่งเป็นที่ส่งออกสินค้าจากดินแดนตอนในของแอฟริกา เมืองนี้เป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรมาสสินิสซาแห่งนูมิเดีย (Numidian Kingdom of Massinissa) ที่ดำรงอยู่เพียงช่วงระยะเวลาสั้น ๆ ก่อนที่จะถูกโรมันยึดครองและสร้างขึ้นใหม่ในคริสต์ศตวรรษที่ ๒-๓ (พุทธศตวรรษที่ ๗-๘)

ในหุบเขามูซาบ เป็นที่ตั้งถิ่นฐานสำคัญของมนุษย์ที่สร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๐ (ราวพุทธศตวรรษที่ ๑๕) โดยชาวมุสลิมนิกายอิบาไดท์รอบ ๆ คซูร์ (ksour เมืองป้อมปราการ) ๕ แห่ง หมู่บ้านในหุบเขานี้ยังคงมีสภาพดั้งเดิม มีลักษณะเรียบง่าย ใช้สอยได้ดีและปรับให้เข้ากับสภาพแวดล้อมได้อย่างสมบูรณ์แบบ สถาปัตยกรรม      ของมูซาบได้รับการออกแบบเพื่อเป็นที่อยู่อาศัยของชุมชน ขณะเดียวกันก็คำนึงถึงโครงสร้างของครอบครัว จึงเป็นแหล่งสร้างแรงบันดาลใจให้กับนักวางผังเมืองยุคปัจจุบัน

เมืองซีเรเนได้รับอิทธิพลโรมันและคงความเป็นนครหลวงอันยิ่งใหญ่จนประสบเหตุแผ่นดินไหวในปีคริสต์ศักราช ๓๖๕ (พุทธศักราช ๙๐๘) ประวัติศาสตร์อันยาวนานเป็นพัน ๆ ปีของเมืองนี้ ปรากฏอยู่ในร่องรอยของซากโบราณสถานอันมีชื่อเสียงมาตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ (พุทธศตวรรษที่ ๒๓)

เมืองเจมิลาหรือคุลคุล (Djémila or Culcul) ตั้งอยู่ที่ความสูง ๙๐๐ เมตร เหนือระดับน้ำทะเล ประกอบด้วยจตุรัสกลางเมือง วัด บาซิลิกา (basilica อาคารที่ตกลงธุรกิจและตัดสินคดีความ) ประตูชัย และบ้านเรือน มรดกโลกแหล่งนี้เป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของการวางผังเมืองแบบโรมันที่ปรับให้เข้ากับภูมิประเทศแบบภูเขาสูง

ชีบาม เป็นเมืองยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๒๑) ที่มีปราการล้อมรอบ เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่เก่าแก่ที่สุดและดีที่สุดของการวางผังเมืองตามหลักของการก่อสร้างทางตั้ง อาคารลักษณะเหมือนหอคอยจำนวนมากโผล่ขึ้นมาจากหน้าผา ทำให้เมืองนี้มีฉายาว่าเป็น “แมนฮัตตันแห่งทะเลทราย”

ทิปาซา เป็นสถานีการค้าโบราณของฟีนีเชีย (Punic หรือ Phoenician) ตั้งอยู่บริเวณชายฝั่งทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ซึ่งโรมเข้ายึดครองและใช้เป็นฐานทัพเพื่อเข้าตีอาณาจักรมอริทาเนีย (Mauritania) โบราณสถานในแหล่งนี้ประกอบด้วยกลุ่มสิ่งก่อสร้างแบบฟีนิเชียน โรมัน พาลีโอคริสเตียน (คริสเตียนยุคเก่า) และไบแซนไทน์ นอกจากนี้ยังมีโบราณสถานแบบท้องถิ่น เช่น คบอร์เออร์รูเมีย (Kbor er Roumia) สุสานหลวงอันยิ่งใหญ่ของมอริทาเนีย

ทิมกาด ตั้งอยู่บนที่ลาดเขาด้านทิศเหนือของภูเขาออแรส (Aurès mountains) สร้างขึ้นโดยพระจักรพรรดิทราจัน (Emperor Trajan) ในคริสต์ศักราช ๑๐๐ (พุทธศักราช ๖๔๓) เพื่อเป็นเมืองของทหาร ผังเมืองเป็นลักษณะตารางสี่เหลี่ยมจัตุรัสและเส้นตั้งฉาก โดยวางแนวแกนถนนตามทิศเหนือ-ใต้ และตะวันออก-ตะวันตกแบบโรมันที่เรียกว่า cardo และ decimanus ทำให้เมืองนี้เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมของการวางผังเมืองแบบโรมัน

เมืองโบราณคดีซามาร์ราเป็นเมืองหลวงของอิสลามที่ยิ่งใหญ่ ปกครองเมืองต่าง ๆ ในอาณาจักรอับบาซิด (Abbasid Empire) ครอบคลุมพื้นที่ตั้งแต่ตูนีเซียถึงเอเชียกลางอยู่นานถึงหนึ่งศตวรรษ ที่ตั้งของเมืองอยู่บนฝั่งแม่น้ำไทกริสเหนือแบกแดดขึ้นไป ๑๓๐ กิโลเมตร ขนาดของแหล่งมีความยาว ๔๑.๕ กิโลเมตรจากเหนือจรดใต้ และมีความกว้างระหว่าง ๘-๔ กิโลเมตร เมืองแห่งนี้เป็นประจักษ์พยานของการสร้างสรรค์ทางสถาปัตยกรรมและศิลปะที่ได้พัฒนาขึ้นและแผ่ไปยังภูมิภาคต่าง ๆ ของโลกอิสลามและไกลออกไป มัสยิดใหญ่ (Great Mosque) ยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๙ (พุทธศตวรรษที่ ๑๔) ซึ่งมีหอคอยเกลียว (spiral minaret) เป็นหนึ่งในอนุสรณ์สถานทางสถาปัตยกรรมของแหล่งมรดกโลกแหล่งนี้ ยังมีพื้นที่อีก ๘๐ เปอร์เซ็นต์ที่จะต้องขุดค้นศึกษาต่อไป

อาณาจักรฮาตรา สามารถต้านทานการรุกรานของพวกโรมันในคริสต์ศักราช ๑๑๖-๑๙๘ (พุทธศักราช ๖๕๙-๗๔๑) ด้วยกำแพงเมืองที่สูงและหนา ประกอบด้วยหอคอยช่วยเสริมความแข็งแกร่ง หลักฐานร่องรอยที่เหลืออยู่ของนครแห่งนี้ โดยเฉพาะศาสนสถานที่มีการผสมผสานระหว่างสถาปัตยกรรมแบบเฮลเลนิสติก  (Hellenistic) และโรมัน กับรายละเอียดตกแต่งแบบตะวันออก เป็นสิ่งยืนยันถึงความยิ่งใหญ่ของอารยธรรมฮาตรา

มรดกโลกแหล่งนี้ตั้งอยู่ที่ชายแดนติดกับทาสสิลี นาจเจอร์ในแอลจีเรีย ซึ่งเป็นมรดกโลกเช่นกัน ทาดราร์ท อคาคัสประกอบด้วยศิลปะภาพวาดบนผนังถ้ำนับพัน ๆ ชิ้นซึ่งมีลักษณะที่แตกต่างกันอย่างมาก และมีอายุสมัยตั้งแต่ ๑๒,๐๐๐ ปีก่อนคริสต์ศักราชจนถึงคริสต์ศักราช ๑๐๐ (ประมาณ ๑๑,๕๐๐ ปีก่อนพุทธศักราช-พุทธศักราช ๖๔๓) ภาพเหล่านี้แสดงให้เห็นถึงการเปลี่ยนแปลงของสัตว์และพืชพันธุ์  รวมถึงวิถีชีวิตของมนุษย์ในภูมิภาคนี้ของทะเลทรายซะฮาราที่เปลี่ยนแปลงไปจากรุ่นสู่รุ่น

เมืองอันจาร์ก่อตั้งขึ้นโดยคาลิฟวาลิดที่ ๑ (Caliph Walid I) ในต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๘ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๑๓) ซากโบราณสถานในเมืองแสดงถึงความเป็นระเบียบอย่างมาก อันเป็นตัวอย่างของเมืองพระราชวังในยุคโบราณ และเป็นประจักษ์พยานถึงแนวทางการวางผังเมืองของราชวงศ์อุเมย์ยาด

เมืองของฟินีเชียอันเป็นสถานที่ซึ่งประชาชนเคารพสักการะเทพเจ้าทั้งสาม (ฮาดัด อาตาร์กาติส และบาอัล Hadad, Atargatis, and Baal) เคยมีชื่อเรียกว่า เฮลิโอโปลิส (Heliopolis) ในยุคเฮลเลนิสติก (Hellenistic) และยังคงรักษาความเป็นเมืองศาสนาไว้ได้ในยุคโรมัน โดยมีวิหารของจูปิเตอร์เป็นที่จาริกแสวงบุญของเหล่านักแสวงบุญนับพันคน เมืองบาอัลเบคซึ่งประกอบด้วยสิ่งก่อสร้างขนาดมหึมานี้เป็นหนึ่งในตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมที่สุดของสถาปัตยกรรมแห่งจักรวรรดิโรมันในยุครุ่งเรืองสูงสุด

หลักฐานของอารยธรรมที่สืบต่อกันหลายยุคหลายสมัยปรากฏอยู่ที่บีบลอส ซึ่งเป็นหนึ่งในเมืองฟีนีเชีย (Phoenician city) ที่เก่าแก่ที่สุด เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์มาตั้งแต่ยุคหินใหม่ มีความผูกพันกับตำนานและประวัติศาสตร์ของภูมิภาคเมดิเตอร์เรเนียนมาอย่างยาวนานนับพัน ๆ ปี นอกจากนี้ บีบลอสยังมีความสัมพันธ์โดยตรงกับประวัติศาสตร์และการแพร่หลายของอักษรฟีนิเชียน

ตำนานกล่าวว่าสีย้อมสีม่วงนั้นประดิษฐ์ขึ้นที่เมืองไทร์ เมืองฟีนิเชีย (Phoenician city) ที่ยิ่งใหญ่แห่งนี้ได้ปกครองท้องทะเลและก่อตั้งอาณานิคมที่มั่งคั่งขึ้น เช่นเมืองคาร์ดิซ (Cardiz) และคาร์เธจ (Carthage) แต่บทบาททางประวัติศาสตร์ของไทร์ได้เสื่อมลงในตอนปลายสงครามครูเสด หลักฐานทางโบราณคดีที่เมืองนี้ส่วนใหญ่อยู่ในยุคโรมัน

เมืองคาราวานของชาวนาบาเทียน (Nabataean ชนชาติอาหรับที่อาศัยอยู่ในบริเวณนาบาทีน (Nabatene) พื้นที่รอยต่อระหว่างซีเรียกับอะราเบีย) แห่งนี้เป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์มาตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ ตั้งอยู่ระหว่างทะเลแดงและเดดซี (Dead Sea) เป็นจุดผ่านที่สำคัญระหว่างอะราเบีย อียิปต์ และซีเรีย-ฟีนิเชีย เพตราเป็นเมืองที่เกิดจากการก่อสร้างผสมกับการแกะสลักเข้าไปในหินธรรมชาติ ล้อมรอบด้วยภูเขาอันเต็มไปด้วยช่องเขาและหุบผา นับเป็นแหล่งโบราณคดีที่มีชื่อเสียงที่สุดในโลกแหล่งหนึ่ง ซึ่งวัฒนธรรมตะวันออกได้ผสมผสานเข้ากับสถาปัตยกรรมเฮลเลนิสติก (Hellenistic)

ปราสาทกลางทะเลทรายที่ยังอยู่ในสภาพดีเยี่ยมแห่งนี้ ก่อสร้างขึ้นในต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๘ (ราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๑๓) เพื่อใช้เป็นป้อมและค่ายทหาร รวมทั้งเป็นที่ประทับของคาลิฟในราชวงศ์อุเมย์ยาด (Umayyad caliphs เจ้าผู้ครองรัฐของราชวงศ์อุเมย์ยาด) องค์ประกอบเด่นของพระราชวังแห่งนี้คือ โถงรับรองและฮัมมัม (hammam สถานที่อาบน้ำ) ซึ่งล้วนแต่ตกแต่งอย่างหรูหราด้วยจิตรกรรมภาพบุคคลสะท้อนถึงศิลปะตามยุคสมัยที่ไม่ได้ตั้งอยู่บนความเชื่อทางศาสนา

มาร์ราเกชก่อตั้งขึ้นใน คริสต์ศักราช ๑๐๗๐-๑๐๗๒ (พุทธศักราช ๑๖๑๓-๑๖๑๕) โดยราชวงศ์อัลโมราวิด (Almoravid) และดำรงความเป็นศูนย์กลางทางการเมือง เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมอยู่เป็นเวลายาวนาน อิทธิพลของมาร์ราเกชปรากฏอยู่ทั่วโลกอิสลามซีกตะวันตก ตั้งแต่แอฟริกาเหนือจนถึงอันดาลูเซีย โบราณสถานจากยุคสมัยดังกล่าวปรากฏอยู่เป็นจำนวนมากอาทิ มัสยิดคูตูบิยา (Koutoubiya Mosque) คาสบาห์ ป้อมปราการ ประตูขนาดมหึมา สวน ฯลฯ นอกจากนี้ยังมีงานสถาปัตยกรรมทรงคุณค่าในยุคหลัง คือ พระราชวังบันดิยา (Bandiâ Palace) มาดราซา เบน ยูซเซฟ (Ben Youssef Madrasa) หลุมศพซาอาเดียน (Saadian Tombs) บ้านพักอาศัยที่สง่างามหลายหลังและ ปลาซ จามาอา เอล ฟนา (Place Jamaâ El Fna) โรงละครกลางแจ้งแบบดั้งเดิม

เมืองของฟีนิเชียเมืองนี้อาจจะถูกทิ้งร้างไปในสมัยสงครามพูนิคครั้งที่ ๑ (the First Punic War ราวปี ๒๕๐ ก่อนคริสต์ศักราช/ พุทธศักราช ๒๙๓) ด้วยเหตุนี้จึงไม่ได้รับการปฏิสังขรณ์โดยพวกโรมัน ซากโบราณสถานในเมืองประกอบกันเป็นตัวอย่างเพียงหนึ่งเดียวของเมืองแบบฟีนิชิโอ-พูนิค (Phoenicio-Punic city) ที่ยังคงเหลืออยู่ บ้านพักอาศัยสร้างขึ้นตามผังซึ่งเป็นมาตรฐานสอดคล้องกับระบบการวางผังเมืองที่ชาญฉลาด

ฆาดาเมส อันเป็นที่รู้จักกันในชื่อ “ไข่มุกแห่งทะเลทราย” ตั้งอยู่ในโอเอซิส เป็นเมืองที่เก่าแก่ที่สุดเมืองหนึ่งในยุคก่อนซะฮารา (pre-Saharan) และเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของชุมชนแบบดั้งเดิม ลักษณะเด่นของสถาปัตยกรรมที่อยู่อาศัยคือการจัดวางพื้นที่ใช้สอยทางตั้ง ได้แก่ ชั้นพื้นดินเป็นที่เก็บของและเสบียงอาหาร ชั้นเหนือขึ้นไปเป็นที่ใช้สอยสำหรับครอบครัว ซึ่งยื่นออกมาคลุมทางเดิน ทำให้เกิดโครงข่ายเส้นทางที่เกือบจะเรียกได้ว่าเป็นทางใต้ดิน และที่ชั้นบนสุดเป็นดาดฟ้าเปิดโล่งซึ่งสงวนไว้สำหรับสตรีโดยเฉพาะ

เมืองซานาอา ตั้งอยู่ในหุบเขาที่ความสูง ๒,๒๐๐ เมตรและเป็นที่อยู่อาศัยของมนุษย์มากว่า ๒,๕๐๐ ปี ในคริสต์ศตวรรษที่ ๗-๘ (พุทธศตวรรษที่ ๑๒-๑๓) ต่อมาได้กลายเป็นศูนย์กลางการเผยแผ่ศาสนาอิสลาม มรดกทางศาสนาและการปกครองนั้นเห็นได้จากมัสยิด ๑๐๓ แห่ง ฮัมมัม (hammam สถานที่อาบน้ำ) ๑๔ แห่ง และบ้านกว่า ๖,๐๐๐ หลัง ซึ่งทั้งหมดล้วนแต่สร้างขึ้นก่อนคริสต์ศตวรรษที่ ๑๑ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗) บ้านแบบหอคอยซ้อนชั้นซึ่งสร้างด้วยดินอัดแน่น (pisé) เป็นสถาปัตยกรรมที่ช่วยเสริมความงามของเมือง

โอเอซิสบาห์ลามีความรุ่งเรืองเพราะชนเผ่าบานู เนบาน (Banu Nebhan) ซึ่งเป็นเผ่าที่ทรงอิทธิพลในพื้นที่ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ จนถึงปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗-กลางพุทธศตวรรษที่ ๒๑) ซากป้อมขนาดใหญ่ซึ่งมีกำแพงและหอคอยสร้างด้วยอิฐดิบ ฐานรากทำด้วยหิน เป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของป้อมปราการประเภทนี้ และเป็นประจักษ์พยานถึงอำนาจของเผ่าบานู เนบาน

แหล่งโบราณคดีกึ่งก่อนประวัติศาสตร์บาท อัล-คุทมฺ และอัล-อายน์ ตั้งอยู่ใกล้กับป่าต้นปาล์มภายในเขตปกครองสุลต่านโอมาน (Sultanate of Oman) แหล่งโบราณคดีแหล่งนี้ รวมถึงแหล่งโบราณคดีใกล้เคียงประกอบกันเป็นหลักฐานชุมชนและสุสานที่สมบูรณ์ที่สุดในโลก อายุสมัยตั้งแต่ศตวรรษที่ ๓ ก่อนคริสต์ศักราช (พุทธศตวรรษที่ ๓-๔)

คซาร์ คือกลุ่มอาคารสร้างด้วยดินที่มีกำแพงล้อมรอบ เป็นลักษณะที่อยู่อาศัยแบบดั้งเดิมแบบหนึ่งในยุคก่อนซะฮารา บ้านเหล่านี้รวมตัวกันอยู่ในกำแพงที่เหมือนป้อมปราการ และมีหอคอยที่มุมช่วยเสริมความมั่นคงแข็งแรง เอท-เบน-ฮัดดู ในจังหวัดวาร์ซาซาเต (Ouarzazate province) เป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของสถาปัตยกรรมโมร็อกโกตอนใต้

ซูสส์เป็นเมืองท่าการค้าและการทหารในยุคราชวงศ์อาคลาบิด (Aghlabid period คริสต์ศักราช ๘๐๐-๙๐๙/ พุทธศักราช ๑๓๔๓-๑๔๕๒) และเป็นตัวอย่างของเมืองในยุคศตวรรษแรก ๆ ของอิสลาม ประกอบด้วยคาสบาห์ กำแพงเมือง มะดีนา (รวมถึงมัสยิดใหญ่) มัสยิดบู ฟตาตา (Bu Ftata Mosque) และรีบาท (ribat เป็นทั้งป้อมและศาสนสถาน) ซูสส์เป็นส่วนหนึ่งของระบบการป้องกันชายฝั่ง

เมืองไครวนก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศักราช ๖๗๐ (พุทธศักราช ๑๒๑๓) และเจริญรุ่งเรืองในยุคราชวงศ์อาคลาบิด (Aghlabid dynasty) ช่วงคริสต์ศตวรรษที่ ๙ (พุทธศตวรรษที่ ๑๔) ถึงแม้ว่านครหลวงทางการเมืองจะย้ายไปที่ตูนิส (Tunis) ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗) ไครวนก็ยังคงเป็นเมืองศักดิ์สิทธิ์หลักของมาเกร็บ (Maghreb หมายถึงกลุ่มประเทศในแอฟริกาเหนือประกอบด้วยโมร็อกโก แอลจีเรีย ตูนิเซีย ลิเบีย มอริเตเนีย และเวสเทิร์น ซะฮารา) บางส่วนของมรดกสถาปัตยกรรมของเมืองนี้ได้แก่มัสยิดใหญ่ (Great Mosque) ซึ่งมีเสาทำด้วยหินอ่อนและหินพอร์เฟอรี (porphyry) และมัสยิดสามประตู (Mosque of the Three Gates) ยุคคริสต์ศตวรรษที่ ๙ (พุทธศตวรรษที่ ๑๔)

อุทยานแห่งชาติบองค์ดาร์แกง ตั้งอยู่ที่ชายฝั่งมหาสมุทรแอตแลนติก ในอุทยานประกอบด้วยเนินทราย พื้นที่ลุ่มชายฝั่ง เกาะเล็ก ๆ และแอ่งน้ำตื้น ๆ แบบชายฝั่งทะเล ลักษณะทางภูมิศาสตร์ที่ขัดแย้งกันกับสภาพแวดล้อมอันแห้งแล้งของทะเลทราย และความหลากหลายทางชีวภาพของพื้นที่ชายทะเล ก่อให้เกิดภูมิทัศน์และสมุทรทัศน์ที่มีความสำคัญทางธรรมชาติอย่างสูง มีนกอพยพมากมายหลายชนิดที่มาใช้ชีวิตช่วงฤดูหนาวที่นี่ นอกจากนี้ยังมีเต่าทะเลและโลมาหลายสายพันธุ์ที่ชาวประมงใช้ล่อฝูงปลา

คาสบาห์ (Kasbah) เป็นเมดินาหรือเมืองอิสลามประเภทหนึ่ง คาสบาห์แห่งแอลเจียร์ตั้งอยู่บนฝั่งทะเลที่งดงามที่สุดแห่งหนึ่งของทะเลเมดิเตอร์เรเนียน หันหน้าสู่เกาะอันเป็นที่ตั้งของสถานีการค้าของคาร์เธจที่ก่อตั้งขึ้นในศตวรรษที่ ๔ ก่อนคริสต์ศักราช (ราวพุทธศตวรรษที่ ๑) โบราณสถานภายในเมืองประกอบด้วยป้อมปราการ สุเหร่า และพระราชวังแบบออตโตมัน รวมถึงร่องรอยของเมืองโบราณอันมีความสัมพันธ์กับความเป็นชุมชนที่ฝังรกรากมาอย่างยาวนาน

สถาปัตยกรรมที่อยู่อาศัยและสถาปัตยกรรมทางการทหารรวมถึงผังเมืองของซาบิด ทำให้เมืองนี้เป็นแหล่งโบราณคดีและประวัติศาสตร์ที่โดดเด่น นอกจากจะเคยเป็นเมืองหลวงของเยเมนในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓-๑๕ (พุทธศตวรรษที่ ๑๘-๒๐) แล้ว เมืองนี้ยังมีบทบาทสำคัญในโลกอาหรับและมุสลิมเป็นเวลาหลายศตวรรษเนื่องจากเป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยอิสลาม

คซูร์เหล่านี้ก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๑ และ ๑๒ (พุทธศตวรรษที่ ๑๖ และ ๑๗) เป็นศูนย์กลางทางศาสนาและการค้าซึ่งรองรับกองคาราวานที่เดินทางข้ามทะเลทรายซะฮารา และต่อมาได้กลายเป็นศูนย์รวมวัฒนธรรมอิสลาม เมืองดังกล่าวยังคงอนุรักษ์รูปแบบของเมืองที่วิวัฒน์ขึ้นระหว่างคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒-๑๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๗-๑๘) ลักษณะทั่วไปของเมืองประกอบด้วยบ้านที่มีพื้นที่เปิดโล่งตรงกลางปลูกอย่างเบียดเสียดอยู่ตามถนนแคบ ๆ ล้อมรอบมัสยิดซึ่งมีหอคอยรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส แสดงให้เห็นถึงวิถีชีวิตแบบดั้งเดิมที่มีศูนย์รวมอยู่ที่วัฒนธรรมของชนเผ่าเร่ร่อนของผู้คนในพื้นที่แถบตะวันตกของทะเลทรายซะฮารา

เอสซาวีราเป็นตัวอย่างพิเศษของเมืองป้อมปราการในยุคปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๒๔) เมืองนี้ก่อสร้างขึ้นตามหลักการของสถาปัตยกรรมการทหารของยุโรปในบริบทของแอฟริกาเหนือ เมืองนี้เป็นท่าเรือพาณิชย์ระหว่างประเทศที่สำคัญตั้งแต่เริ่มก่อตั้ง โดยเป็นจุดเชื่อมโมร็อกโกและเมืองตอนในของทะเลทรายซะฮารากับยุโรปและส่วนอื่น ๆ ของโลก

เมืองเมคเนส ก่อตั้งขึ้นโดยราชวงศ์อัลโมราวิดในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๑ (พุทธศตวรรษที่ ๑๖) เพื่อเป็นเมืองทหาร และต่อมาได้กลายเป็นเมืองหลวงในรัชสมัยสุลต่านมูเลย์ อิสมาอิล (Sultan Moulay Ismail คริสต์ศักราช ๑๖๗๒-๑๗๒๗/ พุทธศักราช ๒๒๑๕-๒๒๗๐) ผู้ก่อตั้งราชวงศ์อาลาไวต์ (Alawite dynasty) สุลต่านทรงเปลี่ยนรูปแบบของเมืองเป็นแบบสแปนิช-มัวริช (Spanish-Moorish style) สร้างกำแพงเมืองสูง มีประตูเมืองขนาดใหญ่ และการผสมกลมกลืนกันของรูปแบบอิสลามและยุโรปแบบมาเกร็บ (Maghreb หมายถึงกลุ่มประเทศในแอฟริกาเหนือประกอบด้วยโมร็อกโก แอลจีเรีย ตูนิเซีย ลิเบีย มอริเตเนีย และเวสเทิร์น ซะฮารา) ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗ (พุทธศตวรรษที่ ๒๒) ก็ยังคงเห็นได้อย่างชัดเจนในปัจจุบัน

ก่อนการผนวกนูมิเดีย (Numidia) เข้ากับจักรวรรดิโรมัน เมืองธักกาซึ่งสร้างอยู่บนที่สูงมองลงไปยังทุ่งราบอันอุดมสมบูรณ์ เป็นเมืองหลวงที่สำคัญของรัฐในกลุ่มลิบีโก - พูนิค (Libyco-Punic state) เมืองนี้้เจริญรุ่งเรืองในยุคที่ปกครองโดยจักรวรรดิโรมันและไบแซนไทน์ แต่ได้เสื่อมลงในยุคอิสลาม ซากโบราณสถานอันน่าประทับใจที่ยังคงเหลืออยู่ในปัจจุบันบ่งบอกถึงทรัพยากรของเมืองโรมันเล็ก ๆ ที่ชายขอบของอาณาจักร

โวลูบิลิสเป็นเมืองหลวงของมอริเตเนีย ก่อตั้งขึ้นในศตวรรษที่ ๓ ก่อนคริสต์ศักราช (พุทธศตวรรษที่ ๓) และได้กลายเป็นเมืองค่ายทหารที่สำคัญของจักรวรรดิโรมัน ประกอบด้วยอาคารที่สวยงามมากมาย ยังปรากฏหลักฐานอยู่เป็นจำนวนมากในแหล่งโบราณคดี ซึ่งอยู่ในพื้นที่เกษตรกรรมที่อุดมสมบูรณ์ ในยุคหลังโวลูบิลิสเคยเป็นเมืองหลวงของพระเจ้าไอดริสที่ ๑ (Idris I) ผู้ก่อตั้งราชวงศ์ไอดริสิด (Idrisid dynasty) อยู่เป็นระยะเวลาสั้น ๆ พระศพของพระองค์ได้รับการฝังไว้ที่มูเลย์ ไอดริส (Moulay Idris) ในบริเวณใกล้เคียง

เตตูอันมีความสำคัญเป็นพิเศษในยุคอิสลามตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๘ (พุทธศตวรรษที่ ๑๓) เนื่องจากเป็นจุดบรรจบระหว่างโมร็อกโกกับอันดาลูเซีย (Andalusia) หลังจากที่พวกคริสเตียนสามารถยึดดินแดนคืนได้จากพวกมุสลิม (the Reconquest) เมืองก็ได้รับการปฏิสังขรณ์ขึ้นใหม่โดยผู้อพยพชาวอันดาลูเซียที่เคยถูกพวกสเปนขับออกไป ประวัติศาสตร์ของยุคสมัยดังกล่าวปรากฏหลักฐานอยู่ในศิลปะและสถาปัตยกรรมซึ่งแสดงอิทธิพลอันดาลูเซียอย่างชัดเจน ถึงแม้ว่าเตตูอันจะเป็นหนึ่งในมะดีนาที่เล็กที่สุดของโมร็อกโก แต่ก็เป็นมะดีนาที่มีความสมบูรณ์ที่สุด และส่วนใหญ่ไม่ได้รับผลกระทบจากอิทธิพลภายนอกที่เข้ามาในยุคหลัง

หุบเขาคาดีชา เป็นหนึ่งในชุมชนทางศาสนายุคคริสต์ศาสนาตอนต้นที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่งของโลก อารามในคริสต์ศาสนาหลายแห่งมีอายุเก่าแก่มาก ตั้งอยู่บน       ภูมิทัศน์อันขรุขระของขุนเขาอย่างน่าทึ่ง ใกล้กับแหล่งนี้เป็นส่วนที่เหลืออยู่ของป่าต้นซีดาร์อันยิ่งใหญ่ของเลบานอน ซึ่งมีคุณค่าสูงยิ่งในยุคโบราณ โดยเป็นวัสดุก่อสร้างศาสนสถานที่ยิ่งใหญ่หลายแห่ง

โบสถ์เซนต์แคทเธอรีนในคริสตศาสนานิกายออร์โธด็อกซ์ ตั้งอยู่ที่เชิงเขาโฮเร็บ (Mount Horeb) ซึ่งกล่าวไว้ในพระคริสตธรรมเก่าว่าเป็นสถานที่ซึ่งโมเสสได้รับบัญญัติสิบประการ ภูเขาดังกล่าวเป็นที่รู้จักและเป็นที่เคารพของชาวมุสลิมในชื่อว่า เจเบล มูซา (Jebel Musa) ดังนั้น พื้นที่นี้จึงเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ของศาสนาสำคัญ ๓ ศาสนา ได้แก่ คริสต์ อิสลาม และยิว โบสถ์เซนต์แคทเธอรีนสร้างขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๖ (พุทธศตวรรษที่ ๑๑) เป็นโบสถ์คริสต์ที่เก่าแก่ที่สุดที่ยังคงมีการใช้สอยดั้งเดิม กำแพงและตัวอาคารมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการศึกษาสถาปัตยกรรมไบแซนไทน์ อีกทั้งยังเป็นสถานที่ซึ่งรวบรวมเอกสารและรูปเคารพในคริสตศาสนายุคต้น โบสถ์นี้ตั้งอยู่ในสภาพแวดล้อมที่เป็นขุนเขาอันเป็นที่ตั้งของแหล่งโบราณคดีและศาสนสถานจำนวนมาก

ต้นกำยานของวาดี ดอว์คาห์ (Wadi Dawkah) และแหล่งโบราณสถานคาราวานโอเอซิสที่ชิสรฺ/วูบาร์ (Shisr/Wubar) รวมทั้งท่าเรือใกล้เคียง ได้แก่ คอร์ โรรี (Khor Rori) และอัล-บาลีด (Al-Baleed) เป็นหลักฐานที่ชัดเจนของการค้ากำยานที่รุ่งเรืองอยู่ในภูมิภาคนี้เป็นเวลาหลายศตวรรษ เป็นหนึ่งในกิจกรรมการค้าที่คึกคักที่สุดในโลกยุคโบราณและยุคกลาง

ป้อมปราการมาซากันของชาวโปรตุเกส ปัจจุบันเป็นส่วนหนึ่งของเมืองเอล ฆาดิดา ตั้งอยู่ที่ ๙๐ กิโลเมตรทางตะวันตกเฉียงใต้ของเมืองคาซาบลังกา สร้างขึ้นเป็นเมืองอาณานิคมบนชายฝั่งแอตแลนติกในต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๒๑) โมร็อกโกตีเมืองนี้ได้ใน คริสต์ศักราช ๑๗๖๙ (พุทธศักราช ๒๓๑๒) ปราการที่แข็งแกร่งอันประกอบด้วยป้อมและใบเสมาเป็นตัวอย่างยุคแรกของสถาปัตยกรรมทางการทหารแบบเรอเนสซองส์ อาคารของโปรตุเกสที่ยังคงปรากฏอยู่ ได้แก่ ถังเก็บน้ำ และโบสถ์อัสสัมชัญ (Church of the Assumption) ซึ่งก่อสร้างขึ้นในสถาปัตยกรรมแบบมานูเอลีน (Manuelline style) ของปลายยุคโกธิค เมืองมาซากัน ซึ่งเป็นหนึ่งในเมืองที่สร้างขึ้นโดยนักสำรวจชาวโปรตุเกสในแอฟริกาตะวันตกระหว่างทางไปอินเดีย เป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของการแลกเปลี่ยนอิทธิพลระหว่างวัฒนธรรมยุโรปกับโมร็อกโก ซึ่งสะท้อนออกมาในสถาปัตยกรรม เทคโนโลยี และผังเมือง

แหล่งโบราณคดีทั้ง ๕ แหล่งนี้ครอบคลุมระยะทางกว่า ๖๐ กิโลเมตรในหุบเขาไนล์ (Nile Valley) เป็นประจักษ์พยานของวัฒนธรรมนาปาทาน (Napatan culture ๙๐๐-๒๗๐ ปีก่อนคริสต์ศักราช/ ๓๕๗ ปีก่อนพุทธศักราช-พุทธศักราช ๒๗๓) และวัฒนธรรมเมโรอิติก (Meroitic culture ๒๗๐ ปีก่อนคริสต์ศักราช-คริสต์ศักราช ๓๕๐/ ๓๕๗ ปีก่อนพุทธศักราช-พุทธศักราช ๘๙๓) แห่งอาณาจักรคุชที่ ๒ (Kush) ประกอบด้วยหลุมฝังศพทั้งแบบที่มีและไม่มีปิรามิด วิหาร กลุ่มอาคารพักอาศัยและพระราชวัง ตั้งแต่โบราณกาลเนินเขาเกเบล บาร์คัลมีความสัมพันธ์ที่เข้มข้นเกี่ยวกับขนบประเพณีทางศาสนาและตำนานพื้นบ้าน วิหารที่ใหญ่ที่สุดหลายแห่งยังคงเป็นสถานที่ศักดิ์สิทธิ์ที่ชาวพื้นเมืองเคารพสักการะ

พื้นที่ส่วนใหญ่ของแหล่งโบราณคดีแหล่งนี้ ซึ่งเดิมเป็นค่ายทหารของโรมันและเจริญขึ้นจนเป็นเมืองตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๕ (พุทธศตวรรษที่ ๑๐) ยังไม่ได้รับการขุดค้น ในแหล่งประกอบด้วยซากโบราณสถานและหลักฐานของยุคโรมัน ไบแซนไทน์ และมุสลิมยุคต้น (สมัยปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๓-๙/ ราวกลางพุทธศตวรรษที่ ๘-๑๔) รวมทั้งป้อมค่ายของทหารโรมัน นอกจากนี้ยังมีโบสถ์ ๑๖ แห่ง บางแห่งมีพื้นโมเสคที่ยังอยู่ในสภาพดี ที่น่าสนใจที่สุดคือพื้นโมเสค ของโบสถ์นักบุญสตีเฟน (Church of Saint Stephen) ซึ่งแสดงภาพเมืองต่าง ๆ ในภูมิภาค หอคอยสี่เหลี่ยมจัตุรัส ๒ หอคอยอาจเป็นสิ่งก่อสร้างเท่าที่เหลืออยู่ของนิกายซึ่งเป็นที่รู้จักกันดีในภูมิภาคนี้ของโลกที่เรียกกันว่า “สไตไลต์” (stylite นักบวชซึ่งปลีกวิเวกอยู่อย่างโดดเดี่ยวบนยอดเสาหรือบนหอคอย) สภาพแวดล้อมของอุม เออร์-ราซาสเป็นซากพื้นที่เกษตรกรรมโบราณของเขตแห้งแล้ง และมีหลักฐานของพื้นที่เกษตรดังกล่าวกระจายอยู่ทั่วไปในแหล่ง

เมืองโบราณอาชูร์ตั้งอยู่ริมฝั่งแม่น้ำไทกริสในตอนเหนือของเมโสโปเตเมีย ที่รอยต่อระหว่างพื้นที่เกษตรกรรมที่พึ่งพาฝนธรรมชาติและพื้นที่พึ่งพาระบบชลประทาน เมืองแห่งนี้มีอายุเก่าแก่ถึง ๓,๐๐๐ ปีก่อนคริสต์ศักราช (ราว ๒,๕๐๐ ปีก่อนพุทธศักราช) ในช่วงศตวรรษที่ ๑๔-ศตวรรษที่ ๙ ก่อนคริสต์ศักราช (ราวศตวรรษที่ ๙-ศตวรรษที่ ๔ ก่อนพุทธศักราช) อาชูร์เป็นเมืองหลวงแห่งแรกของอาณาจักรอัสซีเรีย มีลักษณะเป็นนครรัฐและเวทีการค้าที่มีความสำคัญระดับนานาชาติ เมืองนี้ยังเป็นนครหลวงทางศาสนาของอัสซีเรีย ซึ่งมีความสัมพันธ์กับเทพอาชูร์ ต่อมาเมืองถูกทำลายลงโดยชาวบาบิลอน แต่ได้รับการฟื้นฟูขึ้นมาอีกครั้งในคริสต์ศตวรรษที่ ๑-๒ (พุทธศตวรรษที่ ๖-๗)

วาดี อัล ฮีตัน หรือหุบเขาวาฬในทะเลทรายตะวันตกของอียิปต์ ปรากฏซากโบราณของวาฬที่เก่าแก่ที่สุดและได้สูญพันธุ์ไปแล้วที่มีชื่อว่า อาร์คีโอเซติ (Archaeoceti) ซึ่งแสดงให้เห็นขั้นตอนวิวัฒนาการที่สำคัญ คือวิวัฒนาการของวาฬจากที่เคยอยู่อาศัยบนบก ไปเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่อยู่อาศัยในมหาสมุทร โดยแสดงอย่างชัดเจนถึงรูปแบบและชีวิตของวาฬเหล่านี้ในช่วงระยะการเปลี่ยนผ่าน จากซากโบราณที่อัล ฮีตัน เราจะเห็นวาฬที่มีอายุน้อยที่สุด ที่อยู่ในขั้นตอนสุดท้ายของการทิ้งขาหลังไป นอกจากนี้ ซากโบราณอื่น ๆ ในแหล่ง ทำให้เราสามารถจำลองสิ่งแวดล้อมและระบบนิเวศในช่วงเวลานั้น

คาลัท อัล บาห์เรน เป็นเนินดินที่เกิดจากการทับถมของการอยู่อาศัยของมนุษย์ ขนาดกว้าง ๓๐๐ เมตร ยาว ๖๐๐ เมตร จากการขุดค้นที่ดำเนินการไปแล้วประมาณ ๒๕ เปอร์เซ็นต์ พบหลักฐานตั้งแต่ยุค ๒,๓๐๐ ปีก่อนคริสต์ศักราช จนถึงคริสต์ศตวรรษที่ ๑๖ (ราว ๑,๗๕๐ ปี ก่อนพุทธศักราชจนถึงพุทธศตวรรษที่ ๒๑) ประกอบด้วยหลักฐานสิ่งก่อสร้างประเภทต่าง ๆ อาทิ ที่อยู่อาศัย อาคารสาธารณะ อาคารพาณิชย์ ศาสนสถาน และอาคารทางการทหาร แสดงให้เห็นถึงความสำคัญของแหล่งที่เคยเป็นเมืองท่าพาณิชย์ในช่วงเวลาหลายศตวรรษ บนเนินดินที่สูง ๑๒ เมตรนี้เป็นที่ตั้งของป้อมของชาวโปรตุเกส อันเป็นที่มาของชื่อแหล่ง “คาลา (qal’a)” แปลว่า ป้อม แหล่งโบราณสถานนี้ยังเคยเป็นเมืองหลวงของดีลมูน (Dilmun) หนึ่งในอารยธรรมโบราณที่สำคัญที่สุดของภูมิภาค โดยปรากฎหลักฐานของอารยธรรมนี้อยู่เป็นจำนวนมากที่สุด ซึ่งแต่เดิมจะพบอยู่ในหลักฐานบันทึกของชาวสุเมเรียเท่านั้น

ปราสาททั้งสองแห่งนี้แสดงถึงการแลกเปลี่ยนอิทธิพล และเป็นหลักฐานวิวัฒนาการของสถาปัตยกรรมป้อมปราการในตะวันออกใกล้ยุคสงครามครูเสด (คริสต์ศตวรรษที่ ๑๑-๑๓/ พุทธศตวรรษที่ ๑๖-๑๘) ครัก เดส์ เชวาลิเอร์ สร้างขึ้นโดยนิกายฮอสปิตาลเลอร์ของเซนต์จอห์นแห่งเยรูซาเล็ม (Hospitaller Order of Saint John of Jerusalem) จากคริสต์ศักราช ๑๑๔๒-๑๒๗๑ (พุทธศักราช ๑๖๘๕-๑๘๑๔) และมีการก่อสร้างต่อเติมโดยพวกมามลุค (Mamluks-ชนชั้นทหารที่มีต้นกำเนิดจากทาส ต่อมาได้เปลี่ยนมาเข้ารีตนับถือศาสนาอิสลาม และกลายเป็นกลุ่มชนที่ทรงอิทธิพลในทางการเมืองและการทหาร บางคนได้เป็นสุลต่าน) ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๑๙) ปราสาทแห่งนี้เป็นหนึ่งในปราสาทยุคครูเสดที่ยังคงรักษาสภาพไว้ได้ดีที่สุด คาลัท ซาลาห์ เอล-ดิน (ป้อมแห่งซาลาดิน) นั้น ถึงแม้ว่าบางส่วนจะอยู่ในสภาพปรักหักพัง ก็ยังเป็นตัวอย่างที่โดดเด่นของป้อมปราการประเภทนี้ ทั้งในแง่ของคุณภาพการก่อสร้างและร่องรอยทางประวัติศาสตร์ที่เหลืออยู่ สถานที่แห่งนี้ยังรักษาองค์ประกอบดั้งเดิมในยุคไบแซนไทน์ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ ๑๐ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๑๕) การเปลี่ยนรูปแบบโดยพวกแฟรงค์ในปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒ (กลางพุทธศตวรรษที่๑๘) และป้อมปราการที่สร้างต่อเติมโดยราชวงศ์อัยยูบิด (Ayyubid dynasty ปลายคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒-กลางคริสต์ศตวรรษที่ ๑๓/ กลางพุทธศตวรรษที่ ๑๘-ต้นพุทธศตวรรษที่ ๑๙)

เกาะโซโคตรา ตั้งอยู่ทางตะวันตกเฉียงเหนือของมหาสมุทรอินเดียใกล้อ่าวเอเดน (Gulf of Aden) มีความยาว ๒๕๐ กิโลเมตร ประกอบด้วยเกาะ ๔ เกาะและกองหิน ๒ แห่ง ซึ่งปรากฏเสมือนเป็นส่วนที่ต่อออกมาจากปลายเขาแอฟริกา (Horn of Africa ส่วนของทวีปที่ยื่นออกไปเป็นคาบสมุทรทางด้านตะวันออก) มีความสำคัญในระดับโลก เนื่องจากความหลากหลายทางชีวภาพอันประกอบด้วยพืชพรรณและสัตว์ที่มีลักษณะพิเศษ กล่าวคือ ๓๗% ของพันธุ์พืช ๙๐% ของสัตว์เลื้อยคลาน และ ๙๕% ของทากบกที่มีอยู่ในโซโคตรานั้น ไม่พบในสถานที่แห่งอื่นใดในโลก หมู่เกาะนี้ยังเป็นที่พักพิงของประชากรนกบกและนกทะเลที่มีความสำคัญระดับโลก (มีนก ๑๙๒ สายพันธุ์ ในจำนวนนี้ ๔๔ สายพันธุ์ผสมพันธุ์และวางไข่ที่นี่ และ ๘๕ สายพันธุ์เป็นนกอพยพที่มาเป็นประจำ) รวมถึงสายพันธุ์ที่ใกล้สูญพันธุ์จำนวนมาก สัตว์ทะเลที่โซโคตราก็มีความหลากหลาย ประกอบด้วยปะการัง ๒๕๓ สายพันธุ์ ปลาชายฝั่ง ๗๓๐ สายพันธุ์ และปู กุ้งมังกร และกุ้ง รวม ๓๐๐ สายพันธุ์

แหล่งโบราณคดีแห่งนี้เป็นมรดกโลกแห่งแรกของประเทศซาอุดีอาระเบีย เดิมมีชื่อว่าเฮกรา (Hegra) เป็นแหล่งอารยธรรมนาบาเทียน (Nabataean ชนชาติอาหรับที่อาศัยอยู่บริเวณนาบาทีน (Nabatene) คือพื้นที่รอยต่อระหว่างซีเรียกับอะราเบีย) ที่ใหญ่ที่สุด ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเพตราในจอร์แดน โบราณสถานในแหล่งนี้ประกอบด้วยสุสานขนาดใหญ่ มีลวดลายประดับตกแต่งผนังภายนอก อายุตั้งแต่ศตวรรษที่ ๑ ก่อนคริสต์ศักราชถึงคริสต์ศตวรรษที่ ๑ (กลางพุทธศตวรรษที่ ๕-๗) จำนวน ๑๑๑ สุสาน ซึ่งสุสานจำนวน ๖๔ แห่ง ในกลุ่มนี้มีการประดับตกแต่ง นอกจากนี้ยังมีจารึกยุคก่อนนาบาเทียน จิตรกรรมบนผนังถ้ำจำนวนหนึ่ง และบ่อน้ำ ทำให้แหล่งโบราณคดีนี้เป็นประจักษ์พยานที่โดดเด่นของอารยธรรมนาบาเทียน และเป็นตัวอย่างที่ยอดเยี่ยมของความสำเร็จทางสถาปัตยกรรมของนาบาเทียน รวมถึงความเชี่ยวชาญในการจัดการน้ำ

มรดกทางวัฒนธรรมแห่งนี้เป็นเมืองหลวงแห่งแรกของราชวงศ์ซาอุดี ในใจกลางคาบสมุทรอาระเบีย ทางตะวันตกเฉียงเหนือของเมืองริยาดฮ์ ก่อตั้งขึ้นในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๕ (พุทธศตวรรษที่ ๒๐) เป็นหลักฐานพยานทางสถาปัตยกรรมแบบ     นาจดีซึ่งเป็นลักษณะเฉพาะในตอนกลางของคาบสมุทรอาระเบีย ประมาณคริสต์ศตวรรษที่ ๑๘ และต้นศตวรรษที่ ๑๙ (พุทธศตวรรษที่ ๒๓-๒๔) บทบาททางการเมืองและศาสนาของเมืองหลวงหลวงแห่งนี้มีมากเพิ่มขึ้น และป้อมปราการแห่งอัต-ตูราอิฟ กลายเป็นศูนย์กลางอำนาจทางอาณาจักรของตระกูลซาอูดและเผยแพร่ลัทธิวะฮาบิ (Wahhabi) ภายในศาสนาอิสลาม สมบัติวัฒนธรรมนี้รวมถึงซากพระราชวังหลายแห่งและกลุ่มชุมชนที่ตั้งอยู่อยู่รอบโอเอซิสอัด-ดีรียาฮ์

แหล่งโบราณคดีเกาะเมโร บริเวณภูมิประเทศแบบกึ่งทะเลทรายระหว่างแม่น้ำไนล์และแม่น้ำแอดบารา เป็นพื้นที่ใจกลางของอาณาจักรกุช ที่เป็นมหาอำนาจตั้งแต่ศตวรรษที่ 8 ก่อนคริสตกาล-คริสต์ศตวรรษที่ 4/ ศตวรรษที่ 3 ก่อนพุทธกาล-พุทธศตวรรษที่ 1 สมบัติทางวัฒนธรรมนี้ได้แก่ เมืองหลวงของกษัตริย์ชาวกุชที่เมโร ใกล้กับแม่น้ำไนล์ ศาสนสถานแห่งนาคาและ มูซอวาราเตส ซูฟรา สถานที่นี้เป็นที่ประทับของผู้ปกครองดินแดนอียิปต์เป็นเวลาประมาณ 1 ศตวรรษท่ามกลางหลักฐานร่องรอยต่าง ๆ ที่เหลืออยู่ มีทั้งปิรามิด ศาสนสถาน อาคารที่อยู่อาศัย รวมไปถึงสถานที่ที่เป็นอุปกรณ์หลักเชื่อมต่อกับระบบการจัดการน้ำ อาณาจักรที่กว้างใหญ่นี้แผ่ขยายจากเมดิเตอเรเนียนไปจนถึงใจกลางของแอฟริกา สมบัติทางวัฒนธรรมนี้เป็นหลักฐานที่แสดงให้เห็นถึงการแลกเปลี่ยนงานศิลปะ สถาปัตยกรรม ศาสนา และภาษาของดินแดนทั้งสอง

แหล่งวัฒนธรรมแห่งอัล เอน (ฮาฟิต, ฮิไล, บิดาอาบิน ซาอุด, และโอเอซิสโดยรอบ) ประกอบด้วย กลุ่มของสิ่งก่อสร้างที่ต่อเนื่องกัน อันเป็นหลักฐานแสดงถึงการดำรงชีวิตของมนุษย์ในดินแดนทะเลทรายตั้งแต่ยุคหินใหม่ด้วยร่องรอยของวัฒนธรรมสมัยก่อนประวัติศาสตร์จำนวนมากที่เหลืออยู่ ร่องรอยที่เป็นประจักษ์พยานได้แก่ แหล่งฝังศพที่ทำจากหินรูปวงกลม (อายุประมาณ ๒,๕๐๐ ปีก่อนคริสตกาล) บ่อน้ำ และโครงสร้างที่ก่อด้วยอิฐดิบจำนวนมาก ทั้งที่เป็นอาคารที่อยู่อาศัย หอคอย พระราชวัง และอาคารที่ทำการบริหารต่าง ๆ นอกจากนั้น ยังพบร่องรอยของระบบการชลประทานที่ซับซ้อนที่เรียกว่า aflaj (อะฟาลาจ เป็นระบบการนำน้ำใต้ดินมาใช้เพื่อการเพาะปลูกและเลี้ยงสัตว์ ในแถบตะวันออกกลางโดยเฉพาะอย่างยิ่งโอมาน โดยทำรางส่งน้ำต่อจากบ่อขุดดักน้ำใต้ดินไปยังหมู่บ้าน) ที่ฮิไลด้วยซึ่งมีอายุเก่าไปถึงยุคเหล็ก สมบัติทางวัฒนธรรมเหล่านี้เป็นหลักฐานที่สำคัญยิ่ง ยืนยันถึงการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในดินแดนแถบนี้จากสังคมหาของป่าล่าสัตว์ ไปสู่การตั้งหลักปักฐานที่มั่นคง

พื้นที่ 74,000 เฮกเตอร์ที่ได้รับการประกาศให้เป็นมรดกโลกแบบผสมแห่งนี้ ตั้งอยู่ทางตอนใต้ของประเทศจอร์แดนใกล้ชายแดนประเทศซาอุดิอาราเบีย มีลักษณะภูมิประเทศแบบทะเลทรายที่หลากหลาย ซึ่งประกอบด้วยแนวของหุบเขาแคบและชัน ช่องโค้งตามธรรมชาติ เสาหิน ผาลาด แผ่นดินยุบ และโพรงถ้ำ ภาพสลัก จารึกและหลักฐานโบราณคดีในแหล่งนี้เป็นหลักฐานที่แสดงถึงการอยู่อาศัยของมนุษย์ในพื้นที่กว่า 12,000 ปี และมีปฏิสัมพันธ์กับธรรมชาติสิ่งแวดล้อม การผสมผสานกันของภาพสลักบนผนังถ้ำกว่า 25,000 ภาพกับจารึกกว่า 20,000 ตัว สร้างภาพร่างวิวัฒนาการความคิดของมนุษย์และพัฒนาการในการใช้ตัวอักษรในยุคเริ่มแรก แหล่งนี้สามารถอธิบายวิวัฒนาการของชนบท การเกษตรกรรม และกิจกรรมแบบสังคมเมืองในดินแดนแถบนี้

หมู่บ้านที่รวมกันเป็นกลุ่มประมาณ ๔๐ หมู่บ้านในสวน ๘ แห่งทางตะวันตกเฉียงเหนือของซีเรีย เป็นเครื่องยืนยันชีวิตความเป็นอยู่ในชนบทในยุคสมัยอันรุ่งเรือง (ยุคอารยธรรมคลาสิคก่อนสมัยกลาง) ตอนปลายและระหว่างยุคไบเซนไทน์ หมู่บ้านแห่งนี้ซึ่งมีอายุตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๑-๗/ พุทธศตวรรษที่ ๖-๑๒ ถูกทิ้งร้างไปในคริสต์ศตวรรษที่ ๘-๑๐/ พุทธศตวรรษที่ ๑๓-๑๕ แต่ยังคงร่องรอยสภาพภูมิทัศน์และอาคารสถาปัตยกรรมเป็นที่อยู่อาศัย วัด หรือศาสนสถานในพระเจ้าหลายองค์ โบสถ์ ถังเก็บน้ำใต้ดิน ห้องอาบน้ำ เป็นต้น ภูมิทัศน์วัฒนธรรมที่เหลืออยู่ของหมู่บ้านนี้เป็นส่วนประกอบที่สำคัญของการเปลี่ยนแปลงจากการนับถือพระเจ้าหลายองค์อย่างโบราณในสมัยจักรวรรดิโรมัน ไปสู่ยุคแห่งการนับถือคริสต์ศาสนาในสมัยไบเซนไทน์ ร่องรอยของการใช้ระบบแรงดันน้ำ กำแพงป้องกันข้าศึกศัตรู และการวางผังการเพาะปลูกแบบโรมันที่เหลืออยู่เหล่านี้ล้วนเป็นหลักฐานยืนยันถึงความเชี่ยวชาญในการดำรงชีวิตด้วยผลผลิตทางการเกษตร

เกาะมุก หลักฐานเกาะเศรษฐกิจนี้ ประกอบด้วยอาคาร ๑๗ หลังในเมืองมูฮารัก อาคาร ๓ หลังสร้างบนฐานสุสานเปลือกหอยนอกชายฝั่ง ส่วนหนึ่งของชายฝั่งและป้อมคาลัด บู มาฮี บนปลายตอนใต้สุดของเกาะมูฮารัก จากที่ซึ่งใช้เป็นที่ออกเรือไปยังฐานสุสานเปลือกหอย อาคารต่าง ๆ ประกอบด้วยบ้านของพ่อค้าที่ร่ำรวย ร้านค้า คลังเก็บสินค้าและมัสยิด แหล่งนี้เป็นตัวอย่างสมบูรณ์แห่งสุดท้ายที่ยังคงอยู่ของธรรมเนียมการงมหอยมุก และความมั่งคั่งที่เกิดขึ้นเมื่อครั้งการแลกเปลี่ยนค้าขายมุกเป็นส่วนสำคัญของเศรษฐกิจรอบอ่าว (ตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๒/ พุทธศตวรรษที่ ๗ ถึง ค.ศ.๑๙๓๐/ พ.ศ.๒๔๗๓ เมื่อญี่ปุ่นพัฒนาการผลิตมุกเลี้ยง) แหล่งยังเป็นตัวอย่างที่สำคัญของธรรมเนียมการใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเล และผลกระทบของมนุษย์ต่อสิ่งแวดล้อมซึ่งกอร์ปขึ้นเป็นทั้งระบบเศรษฐกิจ และลักษณะทางวัฒนธรรมของสังคมเกาะ

ตั้งอยู่บนชายฝั่งทะเลแอตแลนติกทางตะวันตกเฉียงเหนือของประเทศ เป็นผลงานการแลกเปลี่ยนที่สมบูรณ์ ระหว่างมุสลิมอาหรับในอดีตกับความคิดสมัยใหม่แบบตะวันตก เมืองที่ได้รับการขึ้นทะเบียนนี้ล้อมรอบไปด้วยเมืองใหม่ที่ตั้งและสร้างขึ้นในฐานะรัฐอารักขาของฝรั่งเศสจาก ค.ศ.๑๙๑๒ ถึงหลังปี ค.ศ.๑๙๓๐/ พ.ศ. ๒๔๕๕-๒๔๗๓ รวมทั้งพื้นที่ทางการบริหารและราชสำนัก พื้นที่พัฒนาทางเศรษฐกิจและที่พักอาศัย และสวนพฤกษศาสตร์ จาแด็ง เดสซาย (Jardins d’Essais)  และสวนที่ให้ความรื่นรมย์แห่งอื่น ๆ และรวมเอาส่วนของเมืองที่เก่ากว่าที่มีอายุอยู่ในคริสต์ศตวรรษที่ ๑๒/ พุทธศตวรรษที่ ๑๗ เข้าไว้ด้วย ตัวเมืองใหม่เป็นหนึ่งในโครงการพัฒนาเมืองที่ทันสมัยและกว้างใหญ่ที่สุดที่สร้างในแอฟริกาในคริสต์ศตวรรษที่ ๒๐/ พุทธศตวรรษที่ ๒๕ และอาจจะเรียกได้ว่าเกือบสมบูรณ์ที่สุดด้วย ส่วนของเมืองเก่านั้น รวมถึงมัสยิดฮัสซัน (เริ่มก่อสร้างในปี ค.ศ. ๑๑๘๔/ พ.ศ. ๑๗๒๗) และกำแพงเมืองอัลโมฮาดและประตูต่าง ๆ ซึ่งเป็นส่วนที่เหลืออยู่ของโครงการเมืองหลวงแห่งสุลต่านอัลโมฮาดอันยิ่งใหญ่ รวมทั้งสิ่งก่อสร้างของชาว (แขก) มัวร์ หรือชาวอาดาลูเซียนที่เป็นเจ้าปกครองอาณาเขตนี้อยู่ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ ๑๗/ พุทธศตวรรษที่ ๒๒

มรดกที่ได้รับการขึ้นทะเบียนแห่งนี้ ตั้งอยู่ทางใต้ของนครเยรูซาเลมลงไป ๑๐ กิโลเมตร บนพื้นที่ที่ระบุตามประเพณีความเชื่อของชาวคริสต์ว่าเป็นสถานที่ประสูติของพระเยซูมาแล้วตั้งแต่คริสต์ศตวรรษที่ ๒/ พุทธศตวรรษที่ ๗ โบสถ์หลังแรกได้รับการสร้างจนสมบูรณ์แล้วเสร็จ ณ ที่แห่งนั้นในปี ค.ศ.๓๓๙/ พ.ศ.๘๘๒ และอาคารหลังใหญ่กว่าถูกสร้างแทนที่หลังจากโบสถ์ถูกไฟไหม้ในคริสต์ศตวรรษที่ ๖/ พุทธศตวรรษที่ ๑๑ แต่ยังคงรักษาพื้นโมเสกที่ทำอย่างประณีตของอาคารหลังดั้งเดิม สถานที่แห่งนี้ยังรวมเอาโบสถ์และที่พักของแม่ชี ทั้งที่เป็นลาติน กรีกออโธด็อก ฟรานซิสกัน และอาร์มีเนียนเข้าไว้ด้วย รวมทั้งหอระฆัง สวนที่มีระเบียงทางเดินและเส้นทางแสวงบุญ

มรดกโลกแหล่งนี้ประกอบด้วยระบบชลประทานอัฟลาจ ๕ ระบบ เป็นตัวแทนของกว่า ๓,๐๐๐ ระบบที่ยังคงใช้อยู่ในโอมาน ที่มาของระบบดังกล่าวอาจมีอายุเก่าแก่ถึงคริสต์ศักราช ๕๐๐ (พุทธศักราช ๑๐๔๓) แต่หลักฐานทางโบราณคดีบ่งว่าระบบชลประทานมีอยู่ในพื้นที่แห้งแล้งจัดแห่งนี้ตั้งแต่ ๒,๕๐๐ ปี ก่อนคริสต์ศักราช (ราว ๒,๐๐๐ ปี ก่อนพุทธศักราช) ระบบนี้ใช้แรงโน้มถ่วงของโลกผลักดันให้น้ำจากแหล่งน้ำใต้ดิน หรือน้ำพุไหลเข้าสู่ทางน้ำเพื่อนำไปใช้ในการเกษตร หรือใช้ในครัวเรือน การจัดการและการแบ่งน้ำที่ยุติธรรมและมีประสิทธิภาพในหมู่บ้านและเมือง ยังคงอาศัยการพึ่งพาและคุณค่าที่ชุมชนยึดถือร่วมกัน และชี้นำโดยการสังเกตทางดาราศาสตร์ หอสังเกตการณ์หลายแห่งที่สร้างขึ้นเพื่อป้องกันระบบชลประทานประกอบกันขึ้นเป็นส่วนหนี่งของแหล่ง สะท้อนให้เห็นถึงการพึ่งพากันระหว่างชุมชนในประวัติศาสตร์ของระบบอัฟลาจ เมื่อระบบถูกคุกคามด้วยการลดลงของระดับน้ำใต้ดิน อัฟลาจก็เป็นตัวแทนของการใช้สอยที่ดินที่ได้รับการอนุรักษ์ไว้เป็นอย่างดียิ่ง