มหาธาตุแห่งเมืองศรีสัชนาลัย

 

นายบัฒฑิต ทองอร่าม
นักโบราณคดีชำนาญการ อุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย
 

เมืองโบราณศรีสัชนาลัย

 

ทัศนียภาพ
ภายในเมืองโบราณศรีสัชนาลัย

               ศรีสัชนาลัยเป็นเมืองโบราณที่ตั้งอยู่บนที่ราบเชิงเขาพระศรี   ริมฝั่งแม่น้ำยม อันเป็นบริเวณที่มีสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติอันอุดมสมบูรณ์ดังกล่าวนี้เอง  ที่ทำให้พื้นที่ในบริเวณนี้มีความเหมาะสมต่อการใช้พื้นที่ในการตั้งถิ่นฐาน และประกอบกิจกรรมต่างๆของมนุษย์อย่างยิ่ง  ซึ่งปรากฏหลักฐานทางโบราณคดีที่แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการทางสังคมมาอย่างต่อเนื่อง
               เมื่อราวพุทธศตวรรษที่ ๙ ในสมัยก่อนประวัติศาสตร์ตอนปลาย เริ่มมีร่อยรอยของมนุษย์ปรากฏขึ้นในบริเวณเมืองศรีสัชนาลัยดังที่ได้พบหลักฐานประเภทเศษภาชนะดินเผาในหลุมขุดค้นทางโบราณคดีวัดชมชื่น     และเครื่องมือหินขัดที่พบที่บ้านท่าชัย     ซึ่งอยู่ในบริเวณใกล้เคียงกับเมืองโบราณศรีสัชนาลัย ต่อมาในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๑ – ๑๖   ผู้คนในแถบนี้เริ่มรับวัฒนธรรมทวารวดีที่แพร่หลายอยู่ในภาคกลางมาประยุกต์ใช้     โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้าวของเครื่องใช้และเครื่องประดับต่างๆ เช่น แท่งดินเผาขัดตัวและลูกปัดหินคาร์เนเลียน ที่พบในหลุมขุดค้นทางโบราณคดีวัดชมชื่น
 


แท่งดินเผาขัดตัว พบจากการขุดค้นที่แหล่งโบราณคดีวัดชมชื่น ในอุทยานประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย
 


 

กระเบื้องเชิงชายรูปนางอัปสร
ศิลปะลพบุรี กำหนดอายุได้ในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๘
พบจากการขุดค้นที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียงในอุทยาน
ประวัติศาสตร์ศรีสัชนาลัย

               ในพุทธศตวรรษที่ ๑๗ – ๑๘ หลังจากที่วัฒนธรรมทวารวดีเริ่มเสื่อมลง  อาณาจักรขอมจึงก้าวเข้ามามีบทบาทแทนและแผ่ขยายอิทธิพลมาถึงเมืองศรีสัชนาลัยด้วย   ดังปรากฏหลักฐานที่ปราสาทค์วัดเจ้าจันทร์และกระเบื้องเชิงชายลายนางอัปสร ที่พบจากการขุดค้นที่วัดพระศรีรัตนมหาธาตุเชลียง
               เมื่อถึงปลายพุทธศตวรรษที่ ๑๘ ชนชาติสยามที่นำโดยพ่อขุนบางกลางหาวและพ่อขุนผาเมือง    ก็ร่วมมือกันยึดอำนาจจาก        “ขอมสบาดโขลญลำพง” แล้วสถาปนาอาณาจักรสุโขทัยขึ้นมา  โดยมีศูนย์กลางการปกครองในลักษณะของเมืองหลวงคู่อยู่ที่เมืองสุโขทัยและเมืองศรีสัชนาลัย    
               ในพุทธศตวรรษที่ ๑๙ นอกจากจะเป็นเมืองสำคัญในด้านการปกครองและยุทธศาสตร์แล้ว เมืองศรีสัชนาลัยยังกลายเป็นเมืองอุตสาหกรรมเชิงเศรษฐกิจที่สำคัญที่สุดแห่งหนึ่ง  เนื่องจากมีการประกอบอุตสาหกรรมการผลิตเครื่องปั้นดินเผาหรือเครื่องสังคโลก อันเป็นสินค้าส่งออกที่ทำรายได้ให้กับรัฐเป็นจำนวนมากในแต่ละปี และจากปัจจัยดังกล่าวนี้เองจึงทำให้อาณาจักรกรุงศรีอยุธยาทางตอนใต้ของลุ่มน้ำเจ้าพระยาเริ่มเข้ามาแทรกแซงทางการเมือง  จนกระทั่งสามารถผนวกอาณาจักรสุโขทัย  ซึ่งรวมไปถึงเมืองศรีสัชนาลัยเข้าไปเป็นส่วนหนึ่งของอาณาจักรกรุงศรีอยุธยาได้ในที่สุด

๑         

 


 บทความ/วิชาการที่เกี่ยวข้อง
 
 ติดต่อผู้ดูแลระบบ  |  แผนผังเว็บไซต์  | แลกลิงค์  |  ข้อมูลอ้างอิง  |  สนับสนุนภาพถ่าย
 
กระทรวงวัฒนธรรม
๖๖๖ ชั้น ๑๕ - ๒๓  ถนนบรมราชชนนี  แขวงบางบำหรุ  เขตบางพลัด  กรุงเทพมหานคร ๑๐๗๐๐  โทรศัพท์ ๐๒ ๔๒๒ ๘๘๘๘
666 Borommaratchachonnani Road, Bang Phlat, Bang Bamru, Bangkok Thailand 10700 Tel. +662 422 8888