มีลักษณะเป็นโขดหินคล้ายรูปเห็ดอยู่บนลานหิน โดยก้อนหินด้านบนมีขนาดกว้าง ๕ เมตร ยาว ๗ เมตร สูงจากพื้นประมาณ ๑๐ เมตร สภาพเช่นนี้แต่เดิมเกิดจากการกระทำตามธรรมชาติ  และเนื่องจากมีรูปทรงที่แปลกตา มนุษย์ในสมัยก่อนจึงได้ดัดแปลงโดยการก่อหินล้อมเป็นห้องขนาดเล็กเอาไว้ที่เพิงหินด้านบน โดยก่อเป็นห้องที่มีประตูและหน้าต่างขนาดเล็กอยู่ที่พื้นผนังทั้งสองข้าง  สิ่งสำคัญอีกประการหนึ่งคือ  มีใบเสมาหินขนาดกลางและใหญ่ปักล้อมรอบหอนางอุสาเอาไว้ด้วย ซึ่งแสดงให้เห็นว่าบริเวณนี้เป็นเขตศักดิ์สิทธิ์ทางศาสนามาแต่ครั้งอดีตกาลแล้ว

                 เป็นโขดหินทรายตั้งอยู่บนลานหิน  ในลักษณะของแท่งหินซ้อนกันโขดหินนี้มีความกว้างประมาณ ๓ เมตร ยาว ๑๐ เมตร เพิงด้านในมีร่องรอยการสกัดหินด้วยเครื่องมือโลหะ จนกลายเป็นพื้นเกือบเรียบ สามารถใช้นำบำเพ็ญศีลได้ บริเวณผนังหินด้านนอกสำรวจพบภาพเขียนสีอยู่ ๒ กลุ่ม กลุ่มแรกเขียนด้วยสีแดงเป็นลวดลายหยักขึ้นหยักลงที่ยังไม่ทราบความหมาย ซึ่งเป็นงานศิลปกรรมของคนสมัยก่อนประวัติศาสตร์    ส่วนอีกกลุ่มหนึ่งเขียนเป็นลายเส้นรูปช้างด้วยสีแดงงดงามมาก สันนิษฐานว่าเป็นฝีมือของช่างสมัยประวัติศาสตร์

              เป็นเพิงหินขนาดใหญ่ที่เกิดจากหินสองก้อนวางเทินทับซ้อนกัน  โดยหินก้อนล่างมีขนาดเล็กกว่าหินก้อนบน ทำให้ดูคล้ายชะง่อนหินที่มีหินแกนกลางค้ำอยู่  ที่บริเวณผนังหินตรงส่วนแกนกลางและพื้นหินด้านล่างมีรอยการสกัดหิน จนกลายเป็นห้องโล่งขนาดใหญ่อยู่โดยรอบแกนหิน ภายในมีร่องรอยการระบายสีแดงเป็นภาพประภามณฑลของพระพุทธรูป ๓ องค์ เรียงต่อกันสันนิษฐานว่าแต่เดิมคงประดิษฐานพระพุทธรูปไว้ ณ ตำแหน่งนี้ แต่ปัจจุบันได้ถูกทำลายเสียหายไปแล้ว

                เป็นการดัดแปลงเพิงหินธรรมชาติ ให้เป็นศาสนสถาน โดยการสกัดโขดหินด้านในเป็นผนังเรียบ และสกัดหินส่วนพื้นให้เป็นแท่นรูปเคารพขนาดใหญ่ติดกับผนังด้านหลัง ส่วนด้านหน้าได้ตัดหินทรายเป็นก้อน สี่เหลี่ยมนำมาก่อเป็นผนังห้องศาสนสถานขนาดใหญ่มีประตูทางเข้าด้านหน้า และมีหน้าต่างอยู่ที่ผนังด้านข้างอีกข้างละ ๑ ช่อง ปัจจุบันภายในห้องเป็นที่ประดิษฐานพระพุทธรูปสลักหินแบบนูนสูง ๕ องค์

                เดิมคงเป็นเพิงหินขนาดใหญ่ที่เกิดจากก้อนหินขนาดใหญ่ วางทับซ้อนกันตามธรรมชาติ ต่อมาผู้คนในอดีตได้สกัดหินก้อนล่างออกจนกลายเป็นห้องขนาดใหญ่ รวมไปถึงสลักรูปปฏิมากรรมทางศาสนาเอาไว้ในห้องอีกด้วย นอกจากนี้ยังพบร่องรอยของหลุมเสาด้านนอกเพิงหินเรียงอยู่เป็นแนวในกรอบรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า จึงสันนิษฐานว่าเดิมอาจมีการต่อหลังคาเครื่องไม้ออกมาด้านนอกด้วย

                บริเวณนี้มีลักษณะเป็นเพิงหินขนาดใหญ่วางซ้อนทับกัน ทำให้เกิดเป็นชะง่อนหินที่สามารถใช้หลบแดดฝนอยู่ด้านล่างของเพิงผา ทางด้านทิศตะวันออกของเพิงหินได้พบภาพเขียนรูปสัตว์ เรียกว่า “ถ้ำวัว” และภาพเขียนรูปคนอยู่ทางด้านทิศเหนือเรียกว่า “ถ้ำคน”

                ปัจจุบันประดิษฐานอยู่ในองค์พระธาตุขนาดใหญ่ที่วัดพะพุทธบาทบัวบก            พระธาตุเจดีย์องค์นี้สร้างขึ้นเมื่อ พุทธศักราช ๒๔๖๓–๒๔๗๙ แบบขององค์พระธาตุเลียนแบบมาจากพระธาตุพนม แต่ได้ดัดแปลงภายในทำเป็นห้องครอบรอยพระพุทธบาทเอาไว้ องค์พระธาตุมีความสูงประมาณ ๔๕ เมตร รอยพระพุทธบาทบัวบกมีความยาว ๑.๙๓ เมตร ยาว ๐.๙๐ เมตร ตรงกลางทำเป็นลายดอกบัวบาน และมีนิ้วพระบาททั้ง ๕ ยาวเสมอกัน

               ตั้งอยู่บนเนินเขาในเขตตำบลเมืองพาน อำเภอบ้านผือ เป็นที่ประดิษฐานพระพุทธบาทจำลองอันเก่าแก่และมีการขุดค้นพบใบเสมาที่ทำด้วยหินเป็นจำนวนมากใบเสมาเหล่านี้สลักเป็นรูปบุคคล ศิลปะทวาราวดี

                  ภูพระบาทเป็นเทือกเขาที่ขึ้นแทรกกับแนวเทือกเขาภูพาน ซึ่งเป็นแนวทอดยาว อยู่ทางด้านทิศตะวันตก ดังนั้นลักษณะทางธรณีสัณฐานส่วนใหญ่จะมีความใกล้เคียงละม้ายคล้ายคลึงกัน คือ เป็นเทือกเขาหินทรายมีความสูงจากระดับน้ำทะเลปานกลางตั้งแต่ ๓๒๐-๓๔๐ เมตร มีความสูงชันทางด้านตะวันตกและลาดเทมาทางด้านตะวันออก พื้นที่ส่วนใหญ่จัดอยู่ในหน่วยหินชุดพระวิหาร  ชุดพูพานและชุดโคกกรวด ประกอบด้วยชั้นหินทรายสีเทา สีชมพู สีเหลือง สีน้ำตาลอมแดง มีชั้นของหินดินดานแทรกเล็กน้อย และชั้นของแร่ไมก้า กับยิบซัม แทรกอยู่บางๆ ประกอบกับเมื่อหลายล้านปีมาแล้วมีน้ำแข็งปกคลุมและเมื่อน้ำแข็งละลายก่อให้เกิดการกัดเซาะอย่างรุนแรง ทำให้เทือกเขาหินทรายหรือภูพระบาท แห่งนี้เต็มไปด้วยก้อนหินขนาดใหญ่ที่ยกตัวอยู่บนพื้นหินรูปร่างแปลกคล้ายกับถูกทำขึ้นด้วยฝีมือมนุษย์ เป็นรูปร่างต่างๆ เช่น รูปสัตว์บางชนิด รูปคอหอย รูปดอกเห็ด ฯลฯ

               นอกเหนือจากโขดหิน หินตั้งรูปร่างแปลกๆ ตั้งอยู่บนลานหินทรายกว้างๆ บนภูพระบาทแล้ว เนื้อที่ส่วนใหญ่เกือบทั้งหมด มีสภาพเป็นป่าอุดมด้วยไม้ยืนต้น ไม้ดอก ไม้สมุนไพรนานาพันธุ์ ซึ่งเป็นลักษณะของดอกไม้พันธุ์ไม้ของแถบนี้โดยเฉพาะ เช่น ยางพลวง เต็ง รัง ยางกราด น้ำเลี้ยง ตองหมอง หนามแท่ง กระชายขาว กระเจียวแดง ดอกไม้จำพวกเอื้อง หญ้าเพ็ก หยาดน้ำค้าง เฟิร์น ฯลฯ
               ท่ามกลางหมู่แมกไม้ต่างๆ เหล่านี้เป็นที่อยู่ของสัตว์ป่าหลายชนิดทั้งสัตว์เล็ก สัตว์ใหญ่ มีพิษ และไม่มีพิษ สัตว์ประเภทมีพิษได้แก่ งูกะปะ งูเห่า งูจงอาง งูเขียวหางไหม้ งูทับสมิงคลา ต่อ แตน ผึ้ง แมงมุม ประเภทไม่มีพิษ ได้แก่ กระรอก กระแต ชะมด หมูป่า ไก่ป่า กระต่าย ลิง บ่าง สุนัขจิ้งจอก นกกระปูด นกโพระดก นกต้อยตีวิด ค้างคาว เหยี่ยวภูเขา และ ฯลฯ